Cze 24

Nauczycielski test osiągnięć szkolnych

Według definicji Daniela Koretza test osiągnięć edukacyjnych to mała próbka zadań, jakiej używamy do oszacowania opanowania przez uczniów szerokiego wachlarza wiadomości i umiejętności.

Formalnymi cechy testu osiągnięć szkolnych są:

  • obiektywność,
  • standaryzacja,
  • liczbowa postać wyniku.

Zacząć jednak należałoby od uściślenie tego, co nazywamy osiągnięciami szkolnymi. Możemy przyjąć za Bolesławem Niemierko, że osiągnięcia szkolne to wyniki procesu dydaktycznego, które wyrażają się zdolnościami uczniów do wykonywania określonego typu czynności.

A krótko mówić, test osiągnięć szkolnych jest metodą pomiaru tych osiągnięć, czyli wszystko zgadza się z podaną na początku definicją.

Pomiar dydaktyczny jest więc sprawdzaniem osiągnięć szkolnych przede wszystkim w zakresie realizacji celów poznawczych. W tym pomiarze ogranicza się pomiar celów kształcących. Osiągnięcia szkolne dotyczą zasadniczo tylko treści nauczania. Uściślijmy więc, co rozumiemy pod określeniem „treści nauczania”.  Treści nauczania to ogół nauczanych umiejętności, które uczeń zdobywa w procesie dydaktycznym.

Przechodząc dalej –  podstawą pomiaru osiągnięć szkolnych są cele nauczania i program nauczania.

Elementami składowymi testu osiągnięć szkolnych są:

  1. Lista celów edukacyjnych (nauczania).
  2. Plan testu.
  3. Zadania testowe.
  4. Schematy punktacji.
  5. Kwestionariusz testu i instrukcja testowania.
  6. Normy wykonania testu: ilościowe i treściowe.

Na listę celów edukacyjnych składają się:

  1. Fundament budowy testu.
  2. Cele dotyczą wiadomości i umiejętności, które mają opanowywać uczniowie, a nie czynności nauczyciela.
  3. Cele muszą być sformułowane w sposób jasny i jednoznaczny.
  4. Lista celów nie powinna być zbyt długa; gdy zbyt długa:
  • łączenie celów w ogólniejsze,
  • wyznaczenie priorytetów.

Plan testu w najprostszej postaci to tabela:, w której znajdziemy kolumnę „cel edukacyjny”, „liczba zadań”, „typ zadań” (np, krótka odpowiedź) i „numer pytania w kwestionariuszu”.

Czym jest zadanie testowe raczej nie wymaga wyjaśnienia. Warto jednak wspomnieć, że aby rzetelnie wypowiadać się o opanowaniu celu edukacyjnego potrzebujemy wielu zadań i im bardziej ogólny cel, tym tych zadań potrzeba więcej. W przypadku celu szczegółowego wystarczy kilka, w przypadku ogólnego znacznie więcej.

W metryczce zadania umieszczamy „ogólny cel kształcenia”, „umiejętność szczegółową”, „relację z podstawą programową”, „formę zadania”, „prawidłową odpowiedź” i co chyba najważniejsze – „schemat punktacji” – szczególnie istotny przy pytaniach otwartych.

Poniżej podajemy kilka zasad konstrukcji zadań testowych:

  1. Zadania powinny być od siebie niezależne – tak, aby rozwiązanie danego zadania nie wymagało rozwiązania innego; nie powinno też znajdować się w nim odpowiedź na inne zadanie testu.
  2. Zadanie powinno sprawdzać jedną umiejętność, a nie wiele różnych umiejętności.
  3. Treść zadania powinna być jednoznaczna i zrozumiała, czyli trzeba np. używać język odpowiedniego do wieku ucznia, który będzie ten test rozwiązywać.
  4. Główna myśl zadania powinna znajdować się w pytaniu, nie w odpowiedziach i odpowiedzi powinny być relatywnie krótsze od samego pytania.
  5. Pytanie testowe nie powinno dotyczy opinii.
  6. W pytaniu i możliwych odpowiedziach nie powinno negacji, a tym bardziej nie powinno być podwójnych zaprzeczeń. Jeśli już negacja być musi, to powinna być wyróżniona.

Czym jest schematy punktacji oraz kwestionariusz testu i instrukcja testowania raczej nie trzeba wyjaśniać.

Najprostsza norma treściowa wykonania testu to wskazanie od jakiego wyniku można uznać, że cel został opanowany w stopniu pozwalającym na dalsze uczenie się.

I na koniec, Nauczycielski test osiągnięć szkolnych, który nie został poddany procesowi standaryzacji jest nazywamy testem nieformalnym.


Bolesław Niemierko, Testy osiągnięć szkolnych – podstawowe pojęcia i techniki obliczeniowe, WSiP, Warszawa 1975

Daniel Koretz, The Testing Charade: Pretending to Make Schools Better, ISBN-13: 978-0226408712

0
komentarzy

Cze 18

Skala Apgar (opr. Virginia Apgar)

Skala Apgar (opr. Virginia Apgar) – max. 10 pkt. ( od 0 do 2 za każdy z pięciu czynników skali), pomiar przeprowadza się dwukrotnie – zaraz po urodzeniu i po pięciu minutach. Niewiele dzieci uzyskuje wynik 10 przy pierwszej ocenie (zwykle za siny kolor skóry). Po pięciu minutach 85-90% noworodków otrzymuje 9-10 pkt.

Ocena >7 – dziecko jest ok.

Ocena 4-6 – potrzebna jest pomoc w wypracowaniu prawidłowego wzorca oddechowego

Ocena <3 -stan krytyczny (jeżeli przeżyją, mogą się normalnie rozwijać przy wspierającym otoczeniu)

Obserwowany aspekt kondycji dziecka Przyznana ocena :

                0                                 1                                 2

Częstość akcji serca Brak <100/min >100/min
Częstość czynności oddechowych Brak oddechu Słaby krzyk i płytkie oddychanie Donośny mocny krzyk i regularne oddychanie
Napięcie mięśniowe Zwiotczenie Niewielkie napięcie kończyn Napięcie
Reakcja stóp na dostarczane bodźce Brak Pewne poruszanie Krzyk
Barwa ciała Sina; blada Ciało zaróżowione, kończyny sine Całkowicie różowa

0
komentarzy

Cze 02

Edukacja żywieniowa

z rozdziału drugiego pracy magisterskiej

Edukacja żywieniowa odbywa się głównie w rodzinie, która zaspokaja potrzeby, kształtuje zwyczaje oraz zachowania żywieniowe zarówno dzieci jak i młodzieży.

W życiu codziennym dziecko uczy się jak dokonywać wyboru, zakupu, przechowywania, przygotowania oraz spożywania posiłków. W większości przypadków to rodzice decydują o tym, co i kiedy dziecko je, mają duży wpływ na jego preferencje oraz awersje smakowe. Zarówno pozytywne jak i negatywne wzorce  w tym zakresie tworzą właśnie rodzice. Z tą wiedzą dziecko przychodzi do szkoły, która powinna mu zapewnić możliwość spożywania posiłków, picia odpowiednich płynów w odpowiedniej ilości oraz edukację żywieniową. Nowa wiedza zdobyta przez dziecko w szkole odniesie pozytywne skutki wówczas, jeżeli rodzina zaakceptuje ją i umożliwi wprowadzenie jej do codziennego życia [1].

Argumenty, które przemawiają za prowadzeniem edukacji żywieniowej w szkole to [2]:

  • prawidłowe żywienie, które jest jednym z głównych czynników rozwoju fizycznego, dostarcza zarówno składników niezbędnych do budowy tkanek jak i energii potrzebnej do aktywności fizycznej i metabolizmu.
  • zachowania żywieniowe modelowane w dzieciństwie i młodości wpływają na sposób żywienia w kolejnych latach życia
  • nieprawidłowe żywienie może być przyczyną różnych zaburzeń i chorób
  • odpowiednie żywienie należy dostosować do energii wydatkowanej w związku z prowadzonym trybem życia, a także wysiłkiem fizycznym
  • regularne spożywanie posiłków, a przede wszystkim śniadania, sprzyja dobrej koncentracji do nauki oraz samopoczuciu uczniów
  • w miarę upływu czasu dzieci spędzają więcej czasu poza domem i spożywają produkty spożywcze, które wpływają niekorzystnie na ich zdrowie
  • reklamowane, często niezdrowe produkty spożywcze odnoszą negatywne skutki na bardzo podatne dzieci i młodzież
  • nastolatki często odchudzają się, mimo iż mają prawidłową masę ciała – media lansują modę na szczupłą sylwetkę

Edukacja zdrowotna jest jednym z warunków skutecznego leczenia otyłości oraz ważnym elementem profilaktyki trzeciorzędowej. Dzięki tej edukacji osoby otyłe uczą się jak w kolejnych latach życia pozbyć się nadwagi i utrzymać należytą masę ciała [3].

Specyfikacja edukacji zdrowotnej mającej związek z otyłością, zarówno u dzieci jak i młodzieży powinna być skierowana nie tylko do pacjenta mającego problem z nadwagą, ale również do najbliższego mu otoczenia [4].

  • nauka przekazywana dzieciom i młodzieży z nadwagą i otyłością powinna zwiększyć ich wiedzę na temat oceny masy ciała i motywacji do pozbycia się nadwagi
  • nauka przekazywana rodzicom dzieci otyłych powinna przygotować osoby, które są źródłem pomocy i wsparcia dla otyłego dziecka oraz nastolatka
  • nauka przekazywana rówieśnikom uczy zarówno zdrowego stylu życia i wrażliwości na dzieci z nadwagą, jak również tolerancji [5]

W realizacji celów edukacyjnych powinni wziąć udział przede wszystkim rodzice dziecka, ale też nauczyciele, psycholog , pedagog, pielęgniarka szkolna, dietetyk, lekarz rodzinny i lekarz specjalista. Bardzo często właśnie lekarz pierwszego kontaktu jest tym , który pierwszy stwierdza, że waga dziecka jest za duża w stosunku do wzrostu i należy podjąć działania w  kierunku jej zmniejszenia.

W związku z tym edukacja zdrowotna prowadzona przez lekarzy rodzinnych w odniesieniu do dzieci z nadwagą i otyłością odgrywa dużą rolę.

W Polsce polityka państwa obejmująca zakres żywienia uczniów w szkołach jest niespójna [6]. Najważniejszy nacisk kładzie się na zapewnienie posiłków głównie dzieciom z ubogich rodzin ( 10-15% ogółu uczniów) zapominając o promocji zdrowia oraz edukacji, która ma pomóc w samodzielnym doborze pożywienia o odpowiedniej jakości i wartości odżywczej. W szkole wszyscy uczniowie powinni spożywać przynajmniej jeden posiłek dziennie. Powszechną miała być „szklanka mleka”, czy tez śniadanie szkolne. Nie udało się jednak tego upowszechnić. W przeważającej ilości szkół w sklepikach czy automatach są słodycze, napoje gazowane, chipsy itp. Nie ma natomiast ani świeżych  pokarmów, ani owoców czy warzyw. Trzeba więc wycofać niezdrową żywność ze sprzedaży lub przynajmniej ją ograniczyć. Zakaz sprzedaży takich produktów w szkołach został już wprowadzony w Wielkiej Brytanii i USA. U nas jednak nie ma przepisów zabraniających handlu tymi produktami, ale są szkoły, które promują zdrowie poprzez działania podobne jak na zachodzie.


[1] Woynarowska B : Edukacja zdrowotna. PWN, Warszawa 2008, s. 297.

[2] Woynarowska B : Edukacja s. 297-298.

[3] Oblacińska A i Weker H : Profilaktyka otyłości u dzieci i młodzieży od urodzenia do   dorosłości. Wyd. Hel-Med., Kraków 2008, s.143.

[4] Ibidem.

[5] Oblacińska A i Weker H : Profilaktyka…. s.143-144.

[6] Woynarowska B : Edukacja zdrowotna. PWN, Warszawa 2008, s. 300.

0
komentarzy

Maj 18

Bunt młodzieńczy i jego atrybuty

Bunt młodzieńczy – forma sprzeciwu i brak dalszej zgody na te fizyczne, społeczne i psychologiczne sytuacje i stany rzeczy, które jednostka subiektywnie spostrzega jako ograniczające, zagrażające lub niezgodne z jej idealistycznymi oczekiwaniami i wyobrażeniami.

Atrybuty buntu młodzieńczego.

  • Bunt jest efektem osiągnięcia przez jednostkę świadomości własnego prawa do …
  • Bunt zawiera negatywność  wyrażającą się w intencjonalnej destrukcji i aspekt twórczy wyrażający się w próbach afirmacji bronionych wartości – celem buntu jest sprzeciw doprowadzający w konsekwencji do obalenia starego porządku i jego kategorycznego odrzucenia. Z drugiej strony jest to sprzeciw w imię „czegoś.
  • Bunt jest głęboko osadzony w doznaniach  i przeżyciach jednostki wzbudza bardzo silne emocje – bunt pojawia się w sytuacjach kiedy kończy się cierpliwość człowieka. Dlatego też może się pojawić w sytuacji najmniej oczekiwanej, a jego intensywne przeżycie odzwierciedlane w świadomości jednostki często nie da się ująć i opisać w kategoriach racjonalności.
  • Bunt zawiera w sobie komponent emocjonalno-oceniający ( płaszczyzna wewnętrzna/przeżyciowa) oraz komponent behawioralny (płaszczyzna zewnętrzna/działaniowa). – na płaszczyźnie przeżyciowej są to silnie zaznaczone emocje oraz różnego rodzaju sądy i oceny, na płaszczyźnie zewnętrznej to wprowadzenie własnego sprzeciwu w życie.
  • Bunt w swej zewnętrznej formie jest aktem swoistej odwagi i czynnej postawy wobec rzeczywistości – człowiek zbuntowany zawsze się za czymś opowiada i jeśli nawet sięga do środków związanych z oporem biernym, to robi to w imię zmiany. Obca jest mu postawa wyrażająca brak zainteresowania, obojętność czy brak własnego zdania.
  • Bunt jest ważnym składnikiem procesu internalizacji norm – pozwala młodemu człowiekowi spojrzeć na dotychczasowe wpływy i naciski otoczenia z innej strony, odciąć się od nich, być może nawet zdeprecjonować i symbolicznie zniszczyć, aby w ten sposób uzyskać poczucie autentycznej wolności w podejmowanych decyzjach .
  • Bunt młodzieńczy jest włączony w mechanizm kształtowania się tożsamości jednostki.

Bunt młodzieńczy a tożsamość osobista

Tożsamość osobista – pewna względnie trwała organizacja uczuć, wartości, doświadczeń i projektów na przyszłość odnoszących się do samego siebie (Malewska-Peyre). Przy czym chodzi tu o takie cechy umiejętności i wartości, które powstają w wyniku różnicowania JA-MY i pozwalają jednostce udzielić odpowiedzi na pytanie : kim jestem.

Bunt egocentryczny – istota tego buntu jest silna koncentracja na prawach przeżywającego go podmiotu, wsparta silnym przekonaniem o własnej słuszności. W początkowej fazie nacechowany jest intencjonalną destrukcją. Nastolatek może początkowo budować swoją tożsamość bardziej przez określenie kim nie jest lub nie chce być. W tym sensie służy on zakreśleniu granic tożsamości.

  • Logan podkreśla znaczenie buntu jako krótkoterminowej obrony przed zamętem tożsamościowym poprzez fakt intensyfikacji własnych przeżyć .

Młodzież próbuje budować koncepcje siebie w oparciu o dwa ważne procesy :

  • Proces identyfikacji ze znaczącymi osobami – przyjęcie ich poglądów, myśli, postaw i zachowania jako własne, co pozwala doświadczyć przeżyć z tym związanych, a także daje szanse na osobiste doświadczenie wszelkich konsekwencji, jakie wynikają z tak przyjętych racji i sposobów zachowania.
  • Proces eksperymentowania na rolach – może oscylować w kierunku jednego z dwóch procesów :
  • proces odkrywania siebie – rozpoznawanie autentycznych zdolności i możliwości tkwiących w jednostce. Podstawowe znaczenie nabierają nagrody wewnętrzne związane z uczuciami słuszności, mocy, kompetencji, pojawiający się jako efekt intuicyjnych i bardzo subiektywnych decyzji. Łatwiejszy jest on dla osób obdarzonych specyficznymi talentami oraz ludzi z tak zwana pasją życia.
  • Proces kreowania siebie – oparty jest na założeniu nieograniczonej liczby ludzkich wyborów, związany jest z przekonaniem, że cały świat jest dla mnie otwarty, że mogę stać się wszystkim i sam wybrać to stawanie się. Ma większy zasięg niż odkrywanie siebie, a szczególnego znaczenia nabierają nagrody zewnętrzne w postaci pochwały aprobaty, zainteresowania ze strony otoczenia.

Bunt młodzieńczy a tożsamość społeczna

Tożsamość społeczna – drugi subsystem tożsamości, wyróżniany szczególnie często w badaniach  z zakresu psychologii społecznej. Tajfel definiuje ją jako wiedze jednostki o tym, iż należy ona do określonej grupy społecznej wraz z emocjonalnym i wartościującym znaczeniem, jakie ma dla niej ta przynależność. Kształtowanie się t.s. wymaga różnicowania w zakresie MY-INNI.

  • Malewska-Peyere podkreśla, że przynależność do grupy społecznej jest kategorią niezmiernie ważną zarówno dla określenia własnego miejsca w społeczeństwie, jak również dla obrazu samego siebie
  • Niewiadomska podkreśla, ze przynależność jednostki do grupy pozwala również młodemu człowiekowi opóźnić moment wchodzenia w role związane z dorosłym życiem, przedłużyć czas eksperymentowania z rolami alternatywnymi, a tym samym przedłużyć rolę zbuntowanego dziecka.
  • Dalsze związki buntu młodzieńczego z tożsamością społeczną ściśle wiążą się z faktem wyodrębnienia przez jednostkę kategorię MY. Wyodrębnienie to może mieć charakter :
  • MY kategorialne odwołuje się do realnie istniejących podziałów społecznej rzeczywistości np.: rodzina, moja klasa, wegetarianie.
  • MY atrybucyjne – wyodrębnione w oparci o kryteria abstrakcyjne tworzące się w umyśle np.: ludzie poszukujący szczęścia, ludzie wrażliwi i otarci.
  • Tożsamość społeczna może być ważnym źródłem buntu młodzieńczego – bunt w imieniu praw innych ( tych innych którzy wchodzą w zakres pojęcia MY) Negowane a także afirmowane wartości i normy wynikają z przyjętej ideologii jest to bunt ideologiczny.
  • poczucie więzi , solidarności i wspólnoty losu z ludźmi – bunt altruistyczny. Jest on przeciwieństwem buntu egocentrycznego. Jawi się w obronie prawa innych ludzi do …, sprzyjają mu zaakceptowane przez jednostkę wyższe wartości ogólnoludzkie.
  • Zarówno bunt ideologiczny jak i altruistyczny mogą zwrotnie umacniać przyjęte wcześniej identyfikacje społeczne lub je weryfikować.  Stąd tez kategorie tożsamości społecznej i buntu pozostają w tzw. sprzężeniu zwrotnym.
  • Przez okres dorastania nie zanika jednak tendencja do buntu egocentrycznego. Do momentu osiągnięcia dojrzałej tożsamości jednostka będzie sprzeciwiać się ograniczeniom, naciskom i wymaganiom, aby ostatecznie z częścią z nich się pogodzić , cześć włączyć jako element własnej tożsamości, a cześć ostatecznie zanegować i odrzucić.

Oleszkowicz, A. „Miejsce i rola buntu młodzieńczego w kształtowaniu się tożsamości osobistej i społecznej” W: T. Rzepa „W poszukiwaniu tożsamości” str. 51-62

 

0
komentarzy

Kwi 18

Autonomia rozwoju człowieka

Koncepcja dorosłości i jej znaczenie

  • Zagadnienie autonomii rozważa się zazwyczaj w odniesieniu do ludzi dorosłych (dojrzałych)
  • Koncepcje (czy też teorie) dorosłości służą podziałowi według wartości, pozytywnie ceniąc dojrzałość czy też dorosłość. Różnicuje jednostki na: dojrzałe, niedojrzałe i ewentualnie „przejrzałe”.
  • Rozwój dzieci zgodnie z tymi koncepcjami jest ujmowany jako możliwość osiągnięcia dorosłości, rozwój w późniejszych latach życia jest ujmowany jako możliwość utrzymania określonego stanu rozwoju (teorie takie można nazwać teoriami deficytu rozwojowego)

Granica rozwoju i jego zamknięcie

  • Jedne teorie mówią o tym, że rozwój jest procesem zamkniętym a jego granicą jest stan dojrzałości. Nie czynią przy tym rozróżnienia pomiędzy zamknięciem a granicą rozwoju.
  • Inne teorie opierają się na modelu konstrukcji technologicznej i utożsamiają realizację planu tej konstrukcji z zamknięciem i granicą rozwoju.
  • Wg Niemczynskiego, nie można wyjaśnić indywidualnego rozwoju człowieka w kategoriach stosunków społecznych albo w kategoriach zoologicznej ontogenezy lub w kategoriach abstrakcyjnych relacji pojęciowych.

Kryteria autinomii

  • Autonomiczny proces rozwoju rozgrywa się: a) w cyklach rozciągających się na całe życie jednostkowe b) tworzy własny wewnętrzny model normatywny c) według którego dokonuje się regulacja jego przebiegu d) doprowadzająca do zamknięcia cyklu e) wypełnionego aktywnością tworzącą formy życia z osobowości w świecie wspólnego z innymi ludźmi życia danej osoby.
  • Autonomiczna dorosłość wywodzi się ze swobodnej eksploracji własnego doświadczenia aniżeli z poddania go kategoriom społecznym w poszukiwaniu jego sensu i wartości. Jest ona zarówno dorosłością członka grupy, uczestnika różnorakich procesów społecznych

Więź społeczna i wolność

  • Autonomiczny rozwój zakłada: 1 wspólny świat społeczny z jego normami 2. spotkanie się jednostki na tym terenie z innymi ludźmi czyli jej udział w zdarzeniach i procesach tego wspólnego świata społecznego 3. wewnętrzne doświadczenie jednostki jakie tworzy się w efekcie jej udziału w tym świecie 4. interpretację tego doświadczenia
  • Wyżej wymienione warunki są konieczne ale niewystarczające do zaistnienia pojęcia autonomicznego rozwoju potrzebny jest jeszcze afirmacja własnego, nie nadanego sensu i wartości wewnętrznego doświadczania jednostki.
  • Autonomia człowieka i jego rozwoju rysuje się w tym ujęciu jako autonomia jednostki kultywującej więź z innymi, a nie jako autonomia osoby uzależniającej się od związków z innymi
  • Trzy nurty rozważań nad rozwojem:
    • Orientacja aprioryczna – powstaje wokół przeświadczenia o kształtowaniu się umysłu i osobowości człowieka wedlw wewnętrznego planu, przyrodzonej normy, realizowanej w toku indywidualnego rozwoju.
    • Orientacja aposterioryczna – twierdzenie o ukształtowaniu się umysłu i osobowści w efekcie przejęcia zewnętrznego porządku, który zostaje przyswojony w toku indywidualnego rozwoju stając się własną uwewnętrznioną normą
    • Orientacja dialektyczna – ścieranie się przeciwstawnych tendencji (umysł i osobowość kształtują się w zderzeniu z czynnikami zewnętrznymi i wewnętrznymi)

W stronę teorii

  • Orientacja autonomiczna (4 nurt) – łączy wszystkie pozostałe nurty ale jednocześnie pokazując, że żaden z nich nie jest wystarczający do ukazania zagadnienia rozwoju

O celu, granicy i zamknięciu rozwoju jeszcze

  • Niemczyński – nie widzi sensu w wyznaczaniu granicy rozwoju, woli pozostawić rozwój w formie procesu otwartego.

Poznawczo-praktyczny stosunek do autonomicznego rozwoju

  • Wg Niemczyńskiego działania których przedmiotem jest drugi człowiek, kształtować nie w nastawieniu na określanie celów i dobór środków dla osiągnięcia lepszego stanu rzeczy. Działania takie są o tyle adekwatne wobec indywidualnego rozwoju o ile kształtowane są przez nastawienie na afirmację indywidualnego życia człowieka. (postawa działaniowo-poznawcza)
  • Składniki postawy działaniowo-poznawczej:
  1. nie wyłączane żadnej formy życia osobowości z kręgu życia wspólnego
  2. aktywna życzliwość i zbliżenie się do każdej formy życia osobowości w celu
  3. poznania lecz nie zawładnięcia nią, a dla próby jej zrozumienia w jej własnej perspektywie co pociąga za sobą
  4. szacunek a nawet pokorę wobec życia i osobowości
  5. równość i wzajemność oddziaływania

Fazy indywidualnego rozwoju

  • Od okresu dorastania rozwija się: najpierw motywacyjne i kierownicze centrum w toku personalizacji ludzkich zadań i dążeń, następnie wytworzone zostają indywidualne, właściwe danej osobie syntezy środków i sposobów realizacji przyjętych za własne ludzkich zadań i dążeń w czasie i miejscu, na które przypada życie jednostki. Trzecim etapem jest proces eksternalizacji osobowości, kiedy indywidualna synteza ludzkich zadań i dążeń oraz sposobów i środków ich realizacji poddana zostaje testom konfirmacji w postaci wartościowych wkładów do procesów życia wspólnego, uznanych i przyjętych jako adekwatny zewnętrzny wyraz unikalności wewnętrznej struktury jednostki, akceptującej je jako odpowiadające jej aspiracjom oraz okolicznościom spełnienie życiowych zadań i dążeń .

0
komentarzy

Mar 22

Rysunek rodziny w diagnozie pedagogicznej

Rysunek jest bardzo istotnym elementem diagnostyki pedagogicznej. Daje on szansę wykrycia wielu dziecięcych trudności, których innymi metodami nie można poznać. W rysunku dziecko przedstawia to, co wie i czuje, lecz nie zawsze potrafi zobrazować słowami. Narysowana postać ludzka ujawnia też emocjonalny stosunek dziecka do niej.

Na największą uwagę zasługuje rysunek przedstawiający rodzinę. Ukazuje on miejsce dziecka w rodzinie, pośród innych osób, relacje do rodziców, rodzeństwa. Dziecko przesyła świat swej rodziny na papier, nie ograniczając swych myśli i emocji. W rysunku ujawnia utożsamienie z innymi członkami rodziny, a także czasami wycofywanie się z sytuacji nieprzyjemnych.

Interpretacja rysunku realizuje się w trzech płaszczyznach:

  1. poziom graficzny (obejmuje obszar, siłę, wielkość i rozmieszczenie),
  2. wzajemne relacje między osobami,
  3. treść rysunku (tendencyjna wizja własnej rodziny).

Poziom graficzny rysunku obejmuje: rozmach i potencjał kreski – kreska ‚rozmachowa’ długa, rysowana jednym pociągnięciem, zajmująca większą część strony, mówi nam o rozmachu, sile, odwadze i łatwości pokazywania swoich uczuć; kreska krótka, chwiejna przy liniach dłuższych składająca się z krótkich elementów mówi o zahamowaniach; – silny docisk kreski (jej grubość i nacisk na kartkę) mówi o dużym napięciu, odwadze, niekiedy o gwałtowności; – lekki nacisk kredki informuje nas o nieśmiałości, łagodności, również jest objawem nerwicy i wysokiego niepokoju.
Zdarza się, że w rysunku narysowanym ze średnią siłą nacisku, jedna postać lub element narysowany jest specjalnie mocno. Zazwyczaj z tym elementem łączą się szczególne duże emocje dziecka.

Kolory użyte w rysunku informują przede wszystkim o psychice badanego. Różnorodne kolory mówią o intensywnej emocjonalności, a ich brak lub posłużenie się tylko jednym kolorem, zwłaszcza szarym wskazuje na występowanie zahamowań emocjonalnych i niepokój. Kolory jasne mówią zazwyczaj o nastroju pogodnym, kolor czarny o rygoryzmie, natomiast barwa czerwona ma różne znaczenia; może być oznaką aktywności, ale w kombinacji z czarnym świadczy często o agresji.

Rozmieszczenie rysunku na kartce papieru bywa bardzo różne i wiele i przekazuje badaczowi wiele informacji. Czasami jest wykorzystana cała strona lub jej część. Rysowanie w górnej części kartki informuje o idealizmie lub marzeniach, bogatej wyobraźni. Umieszczenie rysunku w części środkowej wskazuje, że rysunek dotyczy spraw najbardziej uświadomionych, jednak innych nie chce ujawnić. Dolna część kartki jest ulubionym miejscem zmęczonych, często przygnębionych uczniów. Część górna jest zwracaniem myśli do przeszłości. Rysunek w dolnej lewej części ujawnia wewnętrzne skrępowanie, a część prawa jest przejawem wybiegania w przeszłość.

Rozpatrując kolejność rysowania poszczególnych członków rodziny oraz ich pozycję na rysunku dowiadujemy się, z kim dziecko jest najbardziej związane. Często bywa, że miejsce któregoś z rodziców zajmują dziadkowie lub starsze rodzeństwo. Bywa tak wtedy, gdy któreś z rodziców często przebywa lub mieszka poza domem albo nie spełnia oczekiwań dziecka.

Rozmieszczenie postaci na rysunku odzwierciedla stosunki społeczno-emocjonalne. Zbliżenie postaci z dzieckiem może oznaką miłości, oddalenie zaś świadczy o braku silnych więzi rodzinnych.

Rysunek rodziny, na którym nie ma postaci malującego go dziecka, spowodowane jest osłabieniem więzi rodzinnych, osamotnieniem bądź nawet odrzuceniem. W czasie rozmowy indywidualnej można się często dowiedzieć, że brak jest dziecka na rysunku dziecka, gdyż boi się ono ojca, konfliktowego alkoholika. Wskazuje to wychowawcy, iż domu wychowanka panuje nieprawidłowa atmosfera. Członek rodziny, którego dziecko akceptuje, kocha, jest zazwyczaj największy, a jego postać jest bardziej udekorowana, malowana ciepłymi kolorami, często złączona rękami z innymi osobami lub namalowana bardzo blisko.

Swoja rodzina jest dziecku najbliższa, droga uczuciowo, konieczna do życia i właściwego funkcjonowania. Chociaż bywa, że się od niej odsuwa, jednak jest w pobliżu i czeka żeby go przygarnąć i pokochać. Więź emocjonalna i miłość do dziecka jest wartością, której nic może zastąpić. Dziecko łatwiej wybaczy niesprawiedliwość ojcu czy matce, jeśli widzi i czuje miłość do siebie. Ta miłość musi jednak zostać podporządkowana celom wychowawczym. Rodzina miejsce dla dzieci jest miejscem, w którym uczą się i zdobywają doświadczenia życiowe. Rysunki uczniów należy uznać za sprawdzian autentycznych stosunków panujących w rodzinie.

0
komentarzy

Lut 22

Metoda, organizacja i potrzeby badań

z metodologii pracy magisterskiej z pedagogiki

W opracowaniach metodologicznych można spotkać się z bardzo różnymi klasyfikacjami metod i technik badawczych. Różnice te są na tyle poważne, że to, co dla niektórych jest metodą, dla innych jest technika i odwrotnie.

Najczęściej w pedagogice definiuje się metodę jako zespół formalnie celowych zabiegów myślowych i przedniotowych obejmujących postępowanie badacza, a mających na celu rozważenie określonego problemu naukowego: określony powtarzalny sposób rozwiązania problemu[1].

Według S. Nowaka: „[…] metody badawcze to przede wszystkim typowe i powtarzalne sposoby zbierania, opracowywania, analizy i interpretacji danych empirycznych, służące do uzyskiwania maksymalnie (lub optymalnie) uzasadnionych odpowiedzi na stawiane w nich pytania”[2].

T. Pilch stwierdza, że:„[…] metoda jest pojęciem najszerszym i nadrzędnym w stosunku do techniki narzędzia badawczego. Technika z kolei jest pojęciem podrzędnym wobec metody i nadrzędnym w stosunku do narzędzia badawczego. To ostatnie zaś ma zakres najwęższy i jest pojęciem podrzędnym zarówno wobec pojęcia metody jak i pojęcia techniki badawczej. Sprawa takiego czy innego definiowania pojęć jest nie tylko kwestią arbitralnych określeń, lecz rezultatem dwojakiego rodzaju przyczyn. Przyczyny pierwszego rodzaju to tradycja języka przypisująca określonemu pojęciu zbiór desygnatów, o których zgodnie z prawdą można dane pojęcie orzec. Drugi rodzaj przyczyn, który decydował będzie o zasadach typologii terminologicznej wywodzi się z logicznej funkcji pojęcia. Oznacza to, że podstawą do definiowania będzie sens albo treść nadana temu pojęciu przez logikę”. Kierując się regułami języka, zakresem i treścią pojęć – autor definiuje termin metody badawczej, techniki badań i narzędzi badawczych.

„W zgodzie zatem z tradycją oraz zasadami logiki przez metodę badań rozumieć będziemy zespół teoretycznie uzasadnionych zabiegów koncepcyjnych i instrumentalnych obejmujących najogólniej całość postępowania badacza, zmierzającego do rozwiązania określonego problemu naukowego. Techniką badań zaś nazywać będziemy czynności praktyczne, regulowane starannie regulowanymi dyrektywami, pozwalającymi na uzyskanie optymalnie sprawdzalnych informacji, faktów i opinii.”[3].

Na potrzeby niniejszej pracy zastosowano metodę sondażu diagnostycznego oraz analizę rysunków dzieci. Badania przeprowadzono wśród dzieci trzeciej klasy nauczania początkowego przy współpracy nauczyciela – wychowawcy klasy. Dzieci rysowały swoją rodzinę, a następnie wypełniły krótką, napisaną w prostych słowach ankietę zawierającą pytania dotyczące ich stosunków do rodziców i rodzeństwa. Ankieta z konieczności zawierała bardzo prosto sformułowane pytania, a ich liczba była ograniczoną czasem na udzielenie odpowiedzi i cierpliwością małych respondentów. Kwestionariusz ankiety zawarty jest w aneksie do pracy.

Badania przeprowadzono w czasie trwania lekcji z uczniami trzeciej klasy szkoły podstawowej mieszczącej się na wsi. Uczniowie zostali poinformowani, że rysunki użyte będą wyłącznie na potrzeby pracy dyplomowej i nie będą oceniane przez nauczyciela. Jednocześnie poproszeni zostali o wypełnienie krótkiej ankiety i dołączenie jej do rysunku.


[1]W. Dutkiewicz, Podstawy metodologii badań do pracy magisterskiej i licencjackiej z pedagogiki, Wydawnictwo Stachurski, Kielce 2001, , s. 69.

[2]S. Nowak, Metodologia badań socjologicznych, WSiP, Warszawa 2000, s. s. 22.

[3]T. Pilch, T. Bauman: Zasady badań pedagogicznych. Strategie ilościowe i jakościowe, Wydawnictwo Akademickie Żak, Warszawa 2001, s. 43.

0
komentarzy