pedagog

Podsumowanie i wnioski pracy licencjackiej

Dojrzałość szkolną zwaną gotowością szkolną pojmuje się jako osiągnięcie przez dziecko takiego stopnia rozwoju psychicznego, który pozwoli sprostać obowiązkom szkolnym. Nie jest ona genetycznie uwarunkowanym procesem samorzutnego rozwoju, lecz składają się na nią różnorodne doświadczenia dziecka w sferze umysłowej, motorycznej, emocjonalnej i społecznej.

Zamierzeniem moich badań było ustalenie stanu przygotowania badanych dzieci do rozpoczęcia nauki w szkole podstawowej im. Romualda Traugutta w Żelechowie.

Dla tak podjętego problemu głównego ustaliłam następujące problemy szczegółowe:

  1. Jaki jest stan aktualnego rozwoju fizycznego badanych dzieci?
  2. Jaki jest stan aktualnego rozwoju intelektualnego badanych dzieci?
  3. Jaki jest stan aktualnego rozwoju emocjonalnego badanych dzieci?
  4. Jaki jest stan aktualnego rozwoju społecznego badanych dzieci?
  5. Czy i jakie można wskazać czynniki występujące w rodzinie dziecka, wpływające na aktualny stan gotowości badanych dzieci przygotowujących się do rozpoczęcia nauki w szkole?
  6. Czy i jakie można wskazać inne czynniki wpływające na aktualny stan gotowości badanych dzieci przygotowujących się do rozpoczęcia nauki
    w szkole?

Spośród wielu metod wykorzystałam metodę sondażu diagnostycznego. Technikami jakie zastosowałam podczas przeprowadzania badań były: obserwacja, wywiad (pomiar środowiska wychowawczego), ankieta, test osiągnięć szkolnych oraz analiza dokumentów osobistych.

Rozważając aktualny rozwój fizyczny, intelektualny, emocjonalny i społeczny Arkadiusza mogę stwierdzić, że chłopiec nie jest w pełni gotowy do podjęcia obowiązku szkolnego. Przyczyna nie leży tylko w nieprawidłowym rozwoju wszystkich sfer, ale i czynnikach zewnętrznych, utrudniających chłopcu prawidłowy rozwój i osiągnięcie gotowości szkolnej.

Mimo słabego stanu zdrowia, chorowitości czy wady wzroku, rozwój fizyczny Arkadiusza przebiega prawidłowo. Przedszkole do którego chodzi Arek w pełni zaspokaja podstawowe potrzeby rozwojowe chłopca, takie jak nauka i zabawa, czego brakuje w jego domu rodzinnym.  Stały kontakt z dorosłymi i rówieśnikami, możliwość pracy w grupie, ćwiczenie sprawności intelektualnych i manualnych pozwala na prawidłowy rozwój fizyczny i intelektualny Arkadiusza. Arek opanował wiele umiejętności, które pozwolą na zdobywanie wiedzy na wyższych szczeblach edukacji.

Słabiej rozwinięta jest u chłopca sfera emocjonalna i społeczna. Niewłaściwa atmosfera w domu i złe zachowanie rodziców ukształtowały w dziecku takie postawy jak: zachowanie antyspołeczne, niezdolność do nawiązywania więzi uczuciowych, brak obiektywnej samooceny, wiary we własne siły, niepewność – te z kolei utrudniają prawidłowe funkcjonowanie Arkadiusza w przedszkolu.

Na podstawie analizy wyników badań wnioskuję, że Jagoda osiągnęła taki stopień rozwoju fizycznego, intelektualnego, emocjonalnego i społecznego, który umożliwia jej osiągnięcie gotowości szkolnej. Stan rozwoju wszystkich sfer Jagódki jest adekwatny do jej wieku i możliwości oraz sprzyja dalszemu kształceniu i pojmowaniu nowych wiadomości i umiejętności w klasie I szkoły podstawowej.

Rozwój fizyczny dziewczynki od momentu urodzenia się przebiega prawidłowo. Ma na to wpływ stała opieka ze strony rodziców i lekarzy. Dojrzałość fizyczna Jagódki wyraża się jej zdrowiem, dobrą sprawnością ruchową, manualną oraz ogólną aktywnością. Duży zasób wiedzy o świecie, zdolność analizy i syntezy wzrokowo-ruchowej, koncentracji uwagi, umiejętność wypowiadania się, rozumienie treści pojęć, rozbudzona ciekawość i chęć zdobywania wiedzy o świecie, świadczy o osiągnięciu dojrzałości umysłowej przez dziewczynkę.

Jagoda jest bardzo dobrze rozwinięta pod względem emocjonalnym i społecznym. Nawiązuje liczne kontakty z dorosłymi i rówieśnikami, potrafi współdziałać z kolegami z nauce i zabawie, przyjmuje odpowiedzialność za powierzone jej zadania, potrafi okazywać uczucia – radość z sukcesów i smutek z osiągania niepowodzeń. Uczęszczanie do przedszkola jest dla Jagódki kolejnym powodem rozwoju zarówno fizycznego, intelektualnego, jaki i emocjonalno-społecznego.

Biorąc pod uwagę rozwój fizyczny, intelektualny, emocjonalny i społeczny Dominika stwierdzam, że chłopiec osiągnął taki stopień gotowości szkolnej, który pozwoli mu na rozpoczęcie nauki w szkole podstawowej. Środowisko rodzinne, w którym wychowuje się chłopiec oraz przedszkole do którego uczęszcza, ukształtowało te cechy i umiejętności chłopca, które pozwolą mu na prawidłowy rozwój w kolejnych latach nauki.

Prawidłowy rozwój fizyczny jaki posiada Dominik odgrywa ważną rolę w jego przystosowaniu do życia oraz do późniejszego zdobywania wiedzy. Rozwój ruchowy chłopca wiąże się ściśle z rozwojem umysłowym, gdyż nabyte przez dziecko umiejętności i sprawności ruchowe przekształcają się w czynności intelektualne, operacje myślowe. Dominik w znacznym stopniu opanował wszystkie umiejętności potrzebne do nauki czytania i pisania czy arytmetyki. Chłopiec odznacza się właściwą postawą wobec nauki, jest pilny, wytrwały, potrafi skupić uwagę na dłuższą chwilę, aby wykonać powierzone mu zadanie. Opanowanie sprawności motorycznych oraz prawidłowy rozwój intelektualny ułatwia dziecku kontakty społeczne, które przyczyniają się do pozytywnej akceptacji Dominika przez grupę rówieśniczą oraz wpływają na jego prawidłowy rozwój osobowości.

Dominik osiągnął odpowiedni stopień rozwoju społeczno-emocjonalnego o czym świadczy właściwa postawa wobec przełożonych i rówieśników. Chłopiec potrafi współpracować w grupie rówieśniczej, zna i stosuje zasady obowiązujące w przedszkolu. Uległy charakter i wpływ środowiska zewnętrznego wpływają na negatywne postawy podczas pobytu w przedszkolu.

Analizując rozwój fizyczny, intelektualny, emocjonalny i społeczny Marka wnioskuję, że nie osiągnął on gotowości do podjęcia nauki w szkole podstawowej. Podstawową przyczyną jest wiek chłopca świadczący o nieopanowaniu wszystkich umiejętności potrzebnych do rozwoju intelektualnego oraz krótki pobyt w przedszkolu uniemożliwiający prawidłowy rozwój społeczno-emocjonalny.

Główną formą działalności Marka w przedszkolu jest zabawa, która nie uczy chłopca żadnych umiejętności poznawczych a doskonali negatywne cechy charakteru takie jak: chęć dominacji, przewodnictwa czy upartość. Kolejnym powodem nieopanowania niektórych umiejętności z zakresu wiedzy ogólnej jest niechęć Marka do zdobywania wiedzy, bark koncentracji, uwagi, zaangażowania i lenistwo.

Marek nie jest dostatecznie rozwinięty pod względem emocjonalno-społecznym. Nie potrafi dostosować się do rytmu panującego w przedszkolu, nie przestrzega zasad i norm tam panujących. Marek nie umie współpracować w grupie rówieśniczej, nie potrafi pracować i bawić się z innymi dziećmi. Brak w nim zaangażowania i samodyscypliny.

Podsumowując całość dokonanych w tym rozdziale analiz wyników badań, mogę stwierdzić, że na osiągnięcie gotowości szkolnej ma wpływ zarówno rozwój fizyczny, umysłowy, społeczno-emocjonalny, jak i wpływ rodziny, najbliższego otoczenia czy pobyt w dziecka przedszkolu.

Do osiągnięcia gotowości szkolnej przez Arkadiusza w znacznym stopniu powinna przyczynić się rodzina, która zapewni chłopcu odpowiednie warunki i możliwość dalszego kształcenia. Przez co Arek będzie się doskonalił w sferze umysłowej, motorycznej oraz emocjonalno-społecznej. Zadaniem przedszkola jest pobudzanie rozwoju chłopca w kierunku jego możliwości, umiejętności oraz zainteresowań. Zaś nauczyciel powinien przekazywać nowe wiadomości pobudzając chęć i motywację do nauki oraz tworzyć taką atmosferę, która pozwoli na wyzwalanie aktywności dziecka w nauce i zabawie.

Osiągnięcie optymalnego stopnia gotowości szkolnej przez Jagodę powinno wpłynąć na utrzymanie i doskonalenie zdobytej wiedzy i umiejętności przez dziewczynkę na wyższych szczeblach edukacji. Zadaniem rodziny jest wspieranie słowne i materialne w chęci kształcenia, zaś przedszkola doskonalenie formy pracy z dzieckiem, aby Jagódka osiągała lepsze rezultaty w nauce. Nauczyciel ma się przyczynić do pobudzania aktywności dziewczynki we wszystkich sferach rozwoju.

Zadaniami nałożonymi na rodziców Dominika jest doskonalenie chłopca w rozwoju fizycznym, intelektualnym, emocjonalnymi i społecznym. Pobudzanie jego aktywności poznawczej, ukierunkowywanie umysłowe, motywowanie do zdobywania wiedzy na drodze własnych doświadczeń i przemyśleń. Zadaniem nauczyciela przedszkola jest przekazywanie wiedzy, stwarzanie odpowiednich warunków do pracy w grupie, wyrabiania umiejętności słuchania, rozumowania i wypowiadania się.

Wskazaniami do osiągnięcia gotowości szkolnej przez Marka jest współpraca nauczycieli przedszkola z rodzicami dziecka w celu doskonalenia dziecka we wszystkich sferach rozwoju.

Zadaniem rodziców Marka jest kształtowanie prawidłowej wymowy, zasobu słownictwa poprzez liczne rozmowy i dyskusje; rozwijanie logicznego myślenia i zapamiętywania poprzez pobudzanie do obserwacji, rozmowy, wyjaśniania i wyciągania wniosków. Ponadto pobudzanie umiejętności słuchania; doskonalenia koncentracji uwagi; kształtowania umiejętności spostrzegania, analizowania i syntezowania poprzez gry i zabawy kształcące; rozbudzanie zainteresowania szkołą, nauką; wyrabianie samodzielności; współpracy i współdziałania w grupie rówieśniczej i dorosłych. Niezwykle istotnym jest stworzenie przez rodziców odpowiednich warunków od zabawy, nauki i odpoczynku dla dziecka.

Zadaniem przedszkola jest zapobieganie nieprawidłowościom rozwojowym Marka. Nauczyciel zaś odpowiedzialny jest za ukierunkowywanie umysłowe, społeczne i estetyczne aktywności chłopca. Powinien on stwarzać warunki do inicjatywy, samodzielnych doświadczeń oraz wyposażenia Marka w odpowiedni zasób umiejętności, wiadomości, sposobów zachowywania się i postępowania.

5/5 - (4 głosów)

Oddziaływanie telewizji na dziecko

W środowisku życia współczesnego dziecka dominujące miejsce zajmuje telewizja i inne media. Kontakt dziecka z mediami rozpoczyna się bardzo wcześnie, jeszcze przed ukończeniem pierwszego roku życia, a już w drugim, trzecim roku ma charakter codzienny. Nasuwa się więc podstawowe pytanie o relacje między dzieckiem a mediami, czy i w jakim zakresie środowisko mediów stwarza mu szanse rozwoju, ale także jakie zagrożenia. W analizach teoretycznych i empirycznych poświęconych telewizji i innym mediom zarysowują się wyraźnie dwie orientacje.

Pierwsza łączy się z oddziaływaniem i funkcjami jakie pełnią media. Główne pytanie w tym zakresie dotyczy zbadania, jak telewizja i inne media wpływają na dziecko? Druga orientacja kieruje zainteresowania na zagadnienia doświadczeń dziecięcych, których źródłem jest telewizja i inne media. Badacze pytają o to „jak dziecko traktuje telewizję, co wybiera i jak z niej korzysta”[1].

Są to istotne pytania, wiążące się z rozwojem dziecka w wyniku kontaktów z kulturą audiowizualną. W obszarze teorii komunikowania masowego wyróżnia się dwa podstawowe stanowiska teoretyczne. Pierwsze nie dostrzega wyraźnego związku między pokazywaną w mediach określoną treścią, prezentowanymi postawami, wzorcami a skutkami tego działania.

Drugie stanowisko reprezentują ci badacze, którzy uważają, że telewizja może wywierać wpływ ( pozytywny lub negatywny ) na odbiorcę, wywołując zauważalne zmiany w różnych sferach jego życia i rozwoju. Stanowiska te mają swoje odniesienie teoretyczne, jest nim teoria uczenia się, zwłaszcza teoria poznawcza amerykańskiego psychologa A. Bandury (1977). Dziecko uczy się obserwując zachowanie nie tylko osób w bezpośrednim otoczeniu, ale także drogą pośrednią z ekranu telewizora, komputera. W miarę wzrastania dziecka, jego rozwój w coraz większym stopniu opiera się na uczeniu się obserwacyjnym modela[2].

„Głównym mechanizmem wpływu telewizyjnych przekazów jest:

  • modelowanie polegające na obserwowaniu i zapamiętaniu co robi model, jak robi, z jakim skutkiem co prowadzi do
  • imitacji (naśladowania) zachowań bardziej lub mniej podobnych do sytuacji modelowych”[3]. Mamy tutaj do czynienia z zapamiętaniem, a potem zastosowaniem struktury dynamicznej.

U dzieci do około 4 roku życia przeważa „ imitacja samych zachowań instrumentalnych bez osadzania ich w kontekście sytuacji oraz wyniku działań”[4].

W ten właśnie sposób dzieci nabywają bardzo szybko niezbędny repertuar zachowań społecznych, porządkowych, językowych czy higienicznych. Dzieci oglądając telewizję obserwują zachowania, których nie rozumieją, a imitują i przyswajają tylko ich instrumentalną stronę, bez odniesienia do kontekstu. Zachowania te mogą być powtórzone w sposób automatyczny w sytuacjach „subiektywnie spostrzeganych jako identyczne do tych, w których obserwator widział modela”[5].

Innym bardzo ważnym elementem (obok modelowania), jest:

mechanizm wzmocnienia, który polega na tym, że „ oglądane programy, stopień ich atrakcyjności, treści, forma przekazu, mogą powodować wzmocnienie wartości, w imię których podjęto określone czynności”[6].

Wyuczone z ekranu telewizyjnego zachowania, style, werbalne lub instrumentalne wzory mogą się ujawnić lub też nie w konkretnych sytuacjach życiowych. Proces ten warunkowany jest wieloma czynnikami, jak np. uprzednie doświadczenia, przeżycia odbiorcy, określony poziom rozwoju umysłowego, społecznego oraz środowisko, w którym dziecko wzrasta. Psycholodzy pedagodzy częściej przychylają się do poglądu, że ekranowe postacie stanowią wzór zachowań przyjmowanych i później manifestowanych przez widza[7].

Oddziaływaniem telewizji na odbiorcę poprzez przekazywanie treści, zajmowała się A. Gurycka. Według jej klasyfikacji są to:

  • „podawanie wzorów
  • nadawanie znaczeń
  • trening
  • prowokacje sytuacyjne”.

Podawanie wzorów – oznacza przedstawienie dziecku różnych modeli postępowania, które wywołują w nim chęć naśladowania, czyli upodabnianie się do modelu pod względem wyglądu, sposobu wyrażania się, zachowania.

Nadawanie znaczeń – polega na wiązaniu określonych emocji z określonymi zachowaniami, np. współczucie z widokiem cierpienia lub też przeciwne – obojętności z obrazami często ukazywanego smutku. W telewizji prezentowanych jest bardzo wiele obrazów nasyconych emocjami, dlatego też oglądanie programu może wzbudzić silne emocje. Z kolei emocje wywoływane często bardzo szybko jedna za drugiej, mogą prowadzić do tego, że żadna nie jest przeżyta i w rezultacie powoduje tylko poczucie ogólnego pobudzenia i oszołomienia.

Trening – jest powtarzaniem czynność, powodującym wyuczenie się ich przyzwyczajenie do ich wykonywania

Prowokacja sytuacyjna- to zachęcanie odbiorców do wykonywania różnorodnych czynności poprzez apel, zachętę, radę, przykład, czyli podawanie wzoru zachowania[8].

„Telewizja, dążąc do zwiększenia swej oglądalności, stara się ukazywać wydarzenia spektakularne, wstrząsające, niezwykłe”[9]

Dzieci głęboko przeżywają obrazy niosące ze sobą duży ładunek emocjonalny, które niewątpliwie wywołują wpływ w wielu różnych zakresach życia psychicznego, nieraz bardzo trudno uchwytnych[10]. Niezwykle trudno byłoby wskazać jakiś obszar czy przejaw działalności mediów, w tym telewizji, o którym można by powiedzieć, że jest całkowicie „bezcelowy”, że nie zmierza do wywarcia jakiegoś wpływu na odbiorcę. Trudnym byłoby również znalezienie odbiorców telewizji, o których można by powiedzieć, że nie pozostawia ona w ich psychice żadnego śladu.

[1] J. Izdebska: Dominacja mediów w środowisku wychowawczym dziecka, „Edukacja” 2000 nr 4, s. 34.

[2] J. Izdebska: Dominacja mediów… op. cit., s. 29.

[3] Tamże, s. 30.

[4] S. Dylak: Próba psychologicznej interpretacji oddziaływania przemocy w mediach na zachowanie dzieci [W:] II Międzynarodowa Konferencja- Media a edukacja, Poznań, 1998, s. 104

[5] Tamże. s. 104

[6] J. Izdebska: Dominacja mediów … op. cit., s. 30.

[7] Tamże, s. 31.

[8] Braun- Gałkowska: Wpływ telewizyjnych obrazów przemocy na psychikę dzieci. „Problemy Opiekuńczo- Wychowawcze” 1999,nr6 s.10.

[9] Braun- Gałkowska: Telewizyjne dzieci. „Edukacja i Dialog” 1995, nr 5, s. 13.

[10] M. Szymik: Wpływ telewizji na wzrost agresywności u dzieci. „Wychowanie w Przedszkolu” 1998, nr 5, s.36

5/5 - (4 głosów)

Podrozdział pracy magisterskiej

Otyłość i nadwaga jako problem społeczny

Otyłość i nadwaga pozostają obecnie jednym z najważniejszych, narastających już od XX wieku problemów zdrowotnych dzisiejszego świata i dotyczą ludzi różnych ras i grup etnicznych, włączając w to także tych najmłodszych. Obserwowany negatywny trend epidemiologiczny jest wynikiem zbieżności wielu czynników, do których należą między innymi:

  • rozpowszechnianie nieprawidłowych nawyków żywieniowych widocznych w spożywaniu wysoko przetworzonych produktów żywnościowych posiadających dużą wartość energetyczną,
  • niskiej aktywności fizycznej,
  • zwiększającej się z roku na rok produkcji żywności w bogatych i uprzemysłowionych krajach
  • oraz powszechnemu wpływowi reklam prowadzących do wzrostu konsumpcji żywności.

Istnieją ogromne różnice w częstości pojawiania się otyłości w różnych krajach, mimo iż powszechna tendencja jest rosnąca. W badaniach przeprowadzonych w 1990 roku przez International Obesity Task Force oszacowano, że na świecie zarówno otyłość jak i nadwaga występują przeciętnie u około 10% dzieci będących między piątym, a piętnastym rokiem życia (najmniej w Afryce Północnej – około 2%, a najwięcej w Ameryce – ponad 30% ). Różnice są zauważalne  nawet na kontynencie europejskim, gdzie otyłość występuje rzadziej w Europie Północnej (15-20%) niż w Europie Południowej (20-30%)[1].

Jednym  z niewielu państw, w którym odnotowano zmniejszenie się liczby osób otyłych jest Rosja. Tłumaczy się to, iż powodem mogą być głębokie przemiany socjoekonomiczne, zachodzące w tym kraju w 90-tych latach XX wiek W naszym kraju sytuacja epidemiologiczna przedstawia się podobnie. Odsetek nastolatków z przerostem masy ciała (otyłością i nadwagą łącznie) jest wyższy w mieście i wynosi średnio 14%, niż na wsi gdzie średnio wynosi 13%.

Metody przeciwdziałania otyłości

Najbardziej efektywną metodą przeciwdziałania otyłości oraz zapobieganiu wystąpienia wszelkiego rodzaju jej powikłań jest rozpowszechnianie wiedzy dotyczącej zasad prawidłowego żywienia, jak również zakrojone na szeroką skalę działania, które mają na celu przedstawianie prawidłowych nawyków żywieniowych wśród dzieci i młodzieży. Otyłość niewątpliwie należy do chorób cywilizacyjnych, jej objawy są często lekceważone jest jednak rzeczą pewną, że jest ona przyczyną wielu chorób. Odpowiednia profilaktyka, racjonalne odżywianie się, unikanie produktów wysoko przetworzonych i tzw. fast-foodów oraz odpowiedni dbałość o zdrowie oraz kondycję fizyczną stanowią podstawowe narzędzia w walce z tą chorobą.

Istnieje wiele sposobów na przeciwdziałanie otyłości. Oto kilka możliwych metod:

  1. Zdrowe odżywianie: dieta oparta na warzywach, owocach, pełnoziarnistych produktach zbożowych, białku roślinnym i zdrowych tłuszczach pomoże utrzymać prawidłową masę ciała.
  2. Aktywność fizyczna: regularne uprawianie sportu i inne formy aktywności fizycznej pomogą spalić nadmiar kalorii i utrzymać prawidłową masę ciała.
  3. Kontrola porcji: ważne jest, aby jeść odpowiednie ilości jedzenia, które są odpowiednie dla wieku, płci, wzrostu i poziomu aktywności fizycznej.
  4. Unikanie niezdrowych przekąsek: ograniczenie lub całkowite wyeliminowanie spożycia niezdrowych przekąsek, takich jak słodycze, chipsi i napoje słodzone, może pomóc w utrzymaniu prawidłowej masy ciała.
  5. Znajdowanie zdrowych sposobów radzenia sobie ze stresem: stres może prowadzić do podjadania, dlatego ważne jest, aby znaleźć zdrowe sposoby radzenia sobie ze stresem, takie jak relaksacja lub aktywność fizyczna.
  6. Zasięgnięcie porady specjalisty: jeśli masz trudności z utrzymaniem prawidłowej masy ciała lub zmagasz się z otyłością, zasięgnięcie porady specjalisty, takiego jak dietetyk lub lekarz, może być pomocne.

[1] Tounian P, Otyłość dzieci ( Red. ),  PZWL, Warszawa, s. 77.

5/5 - (4 głosów)

Organizacja wychowania przedszkolnego we współczesnych systemach oświaty

Zadania pedagogiki przedszkolnej

Pedagogika przedszkolna zajmuje się problematyką zbiorowego wychowania dzieci w placówkach przedszkolnych. Określenie jej przedmiotu wynika ze specyfiki tego procesu, zależnej od właściwo­ści psychofizycznych dzieci w wieku przedszkolnym. Przedszkole mo­że wywierać wielostronny wpływ na rozwój dzieci organizując całość ich trybu życia w czasie pobytu w placówce. Efekty tej pracy zależne jednak będą od uwzględnienia właściwości rozwojowych dziecka ja­ko aktywnie działającego podmiotu wychowania. To zobowiązuje przedszkole do właściwego stymulowania i kształtowania rozwoju dzieci, a także do działań wyrównawczych w razie stwierdzenia od­chyleń wymagających specjalnych zabiegów pedagogicznych.

Wszy­stkie te czynności składają się na całość procesu wychowania w przedszkolu. Stąd pedagogikę przedszkolną określa się jako dzie­dzinę pedagogiki zajmującą się procesem kierowania rozwojem dzie­ci w placówkach przedszkolnych. W procesie tym wychowawca wspomaga wysiłki dziecka, wychodzi naprzeciw jego inicjatywie, oka­zuje pomoc w razie potrzeby, włącza w jego działalność, udziela wy­jaśnień, uczy. W toku tych działań urozmaica się treść zabaw, wpro­wadza nowe ich rodzaje, kształtuje postawy społeczno – moralne, wzbogaca się treść i środki wyrazu dziecięcych prac plastycznych. Kierowanie samorzutną działalnością dzieci jest jednym z torów pro­cesu wychowania w przedszkolu, polegającym na interakcji aktywno­ści dziecięcej i oddziaływań pedagogicznych.

Tak rozumiany proces kierowania rozwojem dziecka jest przedmiotem badań pedagogiki przedszkolnej. Problematyka badawcza pedagogiki przedszkolnej obejmuje swoim zakresem bądź poszczególne składniki działalności przedszkola, bądź jej całość jako system wychowania dzieci, a także poznawanie wychowanków oraz współpracę z rodziną i środowi­skiem społecznym. Przedmiotem badań pedagogiki przedszkolnej są również skutki działalności różnego typu placówek przedszkolnych funkcjonujących w różnych środowiskach społecznych[1].

Proces kierowania rozwojem dzieci w przedszkolu zmierza do te­go, aby wpoić im wartości zawarte w celach wychowania przedszkol­nego. Podstawa programowa wychowania przedszkolnego stwierdza, że celem wychowania przedszkolnego jest wspomaganie i ukierunkowywanie rozwoju dziecka zgodnie z jego wrodzonym potencjałem i możliwościami rozwojowymi w relacjach ze środowi­skiem społeczno – kulturowym i przyrodniczym. Główny cel wy­chowania przedszkolnego wskazuje zatem na konieczność rozumie­nia przez nauczyciela prawidłowości rozwojowych i potrzeb dziecka, poznawanie go i stawianie diagnozy w celu określenia kierunku pra­cy z nim pod kątem postępu w rozwoju, respektowanie jego indywi­dualności, oryginalności i niepowtarzalności oraz umożliwianie mu kontaktów ze środowiskiem, w czasie których dokonuje się poznanie przez działanie. Temu ogólnemu celowi wychowania przedszkol­nego podporządkowane są cele szczegółowe określone w poszcze­gólnych programach zgodnie z ich założeniami programowymi[2].

Funkcje wychowania przedszkolnego

Z podstawy programowej wynika, że wychowanie przedszkolne spełnia wobec dziecka przede wszystkim funkcję wspomagającą jego rozwój. Funkcję tę ujmuje się jako tworzenie przez nauczyciela sytu­acji sprzyjających wyzwalaniu i doskonaleniu różnych form aktywności dzieci, ruchowej, umysłowej, technicznej i estetycznej. Nauczyciel stwarza warunki dla inicjatywy i czynienia samodzielnych doświadczeń, wyposaża dzieci w określony zasób wiadomości i umiejętności, kształ­ci nawyki, uczy sposobów zachowania się i postępowania. Ma to pro­wadzić w konsekwencji ów harmonijnego rozwoju dzieci. Funkcja wspomagająca rozwój przejawia się także w zapobieganiu nieprawidło­wościom w rozwoju dzieci jest to szeroko pojęta profilaktyka, chronienie wychowanków przed zagrożeniem fizycznym i psychicznym, czu­wanie nad prawidłowym rozwojem, bezpieczeństwem i zdrowiem. Po­nadto wspomaganie rozwoju to wyrównywanie różnych opóźnień w rozwoju dziecka, likwidowanie lub zmniejszanie niektórych wad rozwoju psychofizycznego. Dotyczy to tych dzieci, których rozwój po­szczególnych sfer jest opóźniony lub przebiega nieharmonijnie[3].

Drugą funkcją wychowania przedszkolnego jest zapewnienie opieki, wychowania i uczenia się w atmosferze akceptacji i bezpieczeństwa.

Przedszkole obejmuje swoim zakresem szeroko pojętą opiekę nad zdro­wiem, bezpieczeństwem i przygotowaniem do szkoły oraz pomoc ro­dzicom pracującym w zapewnieniu ich dzieciom opieki wychowawczej. Działalność tę należy rozumieć jako czynności wyrażające się w stosun­ku nauczyciela do dzieci i obejmujące różne sytuacje związane z ich try­bem życia, zabawami i zajęciami. Działalność opiekuńcza wytwarza u dzieci poczucie bezpieczeństwa warunkujące wyniki wychowania i kształcenia. Działalność wychowawcza ma na uwadze wszechstronny rozwój dzieci i przygotowanie do szkoły.

Natomiast działalność dydak­tyczna przejawia się w procesie kierowania uczeniem się dzieci w róż­nych sytuacjach i okolicznościach, z uwzględnieniem ukierunkowanej pracy nad przygotowaniem dzieci do podjęcia nauki w szkole. W prak­tyce działalność opiekuńcza, wychowawcza i dydaktyczna są ze sobą in­tegralnie powiązane. Wyraża się to w różnych formach pracy z dziećmi, takich jak zabawa, zajęcia, kontakty okolicznościowe, czynności samo­obsługowe, prace użyteczne. Każda z tych form stwarza sytuacje, w których opieka nad dzieckiem łączy się z wychowaniem i naucza­niem. Bowiem postawa opiekuńcza nauczycielki a także gotowość niesienia pomocy wytwarza w dziecku poczucie bezpieczeństwa, wpły­wa na jego dobre samopoczucie i stwarza atmosferę, w której może roz­wijać się jego aktywność, chęć działania i podejmowania wysiłków. Trzecia podstawowa funkcja wychowania przedszkolnego to doradztwo i wspieranie działań wychowawczych rodziny wobec dziecka. Działalność ta przejawia się w pomaganiu rodzicom w rozpozna­waniu możliwości rozwojowych dziecka i podjęciu wczesnej inter­wencji specjalistycznej, w informowaniu ich na bieżąco o postępach dziecka oraz uzgadnianiu wspólnie z nimi kierunku i zakresów reali­zowanych w przedszkolu zadań[4].

A zatem, współpracując z rodziną dziecka, przedszkole z jednej strony kieruje swoje działania na dziecko, jego wychowanie, prawi­dłowy i wszechstronny rozwój, sprawuje opiekę nad zdrowiem i bez­pieczeństwem, przygotowuje do szkoły, z drugiej wychodzi naprze­ciw ogólnym potrzebom życia społecznego i gospodarczego oraz związanej z tym sytuacji rodziny. Przedstawione funkcje wychowania przedszkolnego ściśle wiążą się z zadaniami, poprzez które mogą być realizowane. Przede wszystkim pedagogika przedszkolna realizuje zadanie polegające na dostarczeniu praktyce wiedzy służącej jej doskonaleniu oraz wyjaśnianiu skuteczno­ści podejmowanych działań pedagogicznych. W szczególności do za­dań pedagogiki przedszkolnej należy gromadzenie wiedzy o wycho­waniu w instytucjach przedszkolnych przez rzetelne opisywanie do­strzeganych zjawisk, uogólnianie stwierdzonych faktów i wykrywanie związków między nimi a także wyciąganie wniosków, jak należy orga­nizować działalność pedagogiczną w środowisku przedszkolnym.

Inne zadania pedagogiki przedszkolnej wynikają z realizacji pro­gramu wychowawczo – dydaktycznego. Dotyczą one wychowania zdrowotnego, moralno – społecznego, umysłowego, technicznego i estetycznego. Do zadań w zakresie wychowania zdrowotnego należy kształtowa­nie czynnych postaw wobec zdrowia i bezpieczeństwa własnego i in­nych, wyrabianie nawyków higieniczno – kulturalnych, kształtowanie prawidłowej postawy oraz rozwijanie ogólnej sprawności ruchowej. Zadania wychowania moralno – społecznego obejmują rozwijanie wrażliwości emocjonalnej, świadomości moralnej i uczuć patriotycz­nych, kształtowanie właściwej postawy dziecka jako członka rodziny, zbiorowości przedszkolnej i społeczności lokalnej. Do zadań w zakresie wychowania umysłowego należy rozwijanie aktywności poznawczej dziecka, motywowanie do nauki, przyswaja­nie elementarnych umiejętności czytania, wyrabianie gotowości do nauki pisania, kształtowanie pojęć matematycznych i zainteresowań przyrodniczych[5].

Z kolei do zadań wychowania technicznego należy rozwijanie za­interesowań i sprawności konstrukcyjnych dzieci oraz umiejętności posługiwania się prostymi urządzeniami technicznymi, zapoznanie z rolą techniki w życiu człowieka oraz wdrażanie do poszanowania pracy własnej i innych. Natomiast zadaniem wychowania estetycznego jest rozwijanie wyobraźni, wrażliwości estetycznej i twórczości dzieci w kontaktach ze sztuką, techniką i przyrodą. Realizacja tych zadań umożliwia wszechstronne kształtowanie osobowości dziecka, postaw, przekonań i zainteresowań, wyrabianie umiejętności i sprawności oraz stopniowe poszerzanie wiedzy dziec­ka poprzez wychowywanie go w najbliższym kręgu środowiskowym, w rodzinie i grupie rówieśniczej, a następnie stopniowe rozszerza­nie kontaktów z otoczeniem o elementy społeczne i ideowe, dostęp­ne doświadczeniu i poziomowi pojmowania małego dziecka[6].

Pojęcie wychowania

Pedagogika przedszkolna operuje przede wszystkim pojęciem wychowania. Według W. Okonia wychowanie to świado­mie organizowana działalność, której celem jest wywoływanie zamierzonych zmian w osobowości wychowanka. Zmiany te obejmują zarówno stronę poznawczo – instrumentalną, związaną z pozna­waniem rzeczywistości i umiejętnością oddziaływania na nią, jak i stronę emocjonalno – motywacyjną, która polega na kształtowaniu stosunku człowieka do świata i ludzi, jego przekonań i postaw, ukła­du wartości i celu życia. System czynności wychowawców (nauczycieli, rodziców i innych osób) i wychowanków umożliwiają­cych wychowankowi zmienianie się w pożądanym kierunku to pro­ces wychowania. W pedagogice przedszkolnej uwzględnia on intencjonalne oddziaływanie przedszkola na rozwój dziecka oraz wpły­wy naturalne rodziny, znajomych, rówieśników, telewizji, książek itp. kształtujące i przygotowujące dziecko do życia w społeczeństwie[7].

Nie zamierzone wpływy działają na dziecko także w środowisku przedszkolnym. Proces wychowania w przedszkolu polega więc na rozeznaniu tych wpływów, które mogą być zarówno pozytywne i wzmacniać efekty pracy przedszkola, jaki i negatywne, które efekty te będą osłabiać. Specyfika procesu wychowania w przedszkolu powoduje, że ter­min ten obejmuje także proces kształcenia. W przedszkolu występu­je duży stopień integracji procesu wychowania i kształcenia. Treści kształcenia nie stanowią osobnego działu, lecz włączone są w treści wychowania. Wszystkie sytuacje związane z pobytem dziecka w przedszkolu, z samoobsługą, zabawą, pracą i zajęciami dziecka od­działują na całą jego osobowość, mają charakter wychowawczy. Mie­ści się w nich także wiele treści kształcących, które są powiązane z całym systemem pracy wychowawczej z dziećmi.

Uczenie się towarzyszy każdej sytuacji związanej z pobytem dziecka w przedszko­lu. Można także wydzielić w tym procesie uczenie się, które stanowi nabywanie przez dzieci wiedzy o świecie, nowych pojęć i umiejętno­ści. Uczenie się w przedszkolu jest przede wszystkim powiązane z działaniem. W okresie tym przeważa zdobywanie doświadczeń i uczenie się w sposób okolicznościowy, mimowolny i niezamierzo­ny zarówno przez dziecko, jak i przez dorosłych. W procesie wycho­wania w przedszkolu dzieci uczą się także pod kierunkiem nauczycie­la. Nauka ta obejmuje umiejętności praktyczne, przydatne w codziennym życiu, dzięki którym dziecko stopniowo usamodzielnia się, a także treści kształcące zawarte w programie wychowania przed­szkolnego. Kształcenie w przedszkolu, włączone w proces wychowa­nia, realizowane jest za pomocą metod i form przyjętych w pedago­gice przedszkolnej[8].

Metody wychowania w przedszkolu

Metody wychowania w przedszkolu wskazują na czynności nau­czyciela i dzieci, które należy tak dobierać, aby osiągnąć zamierzone cele. Metody przyjęte w pedagogice przedszkolnej obejmują swoim zakresem zarówno proces wychowania, jak i kształcenia oraz uwzględniają właściwości i etapy rozwoju dziecka. W pracy z dziec­kiem w wieku przedszkolnym stosuje się metody oparte na działaniu (metody czynne), metody oparte na obserwacji (metody oglądowe) i metody oparte na słowie (metody słowne). Do metod czynnych, opartych na działalności dziecka, zalicza się metodę samodzielnych doświadczeń, metodę kierowania własną działalnością dziecka, metodę zadań stawianych dziecku oraz meto­dę ćwiczeń.

Metoda samodzielnych doświadczeń polega na stwarzaniu wa­runków dla spontanicznej zabawy i innych form dowolnej działalno­ści dziecka, na ułatwianiu mu nawiązywania z własnej inicjatywy kon­taktów z otoczeniem społecznym, przyrodą i ze sztuką. Nauczyciel nie bierze wówczas udziału w działaniu dziecka, pozostawiając mu swobodę. Metoda kierowania własną działalnością dziecka obejmuje inspirowanie jego spontanicznej działalności poprzez zachętę, suge­stię, podsunięcie pomysłu czy radę.

Metoda zadań stawianych dziec­ku do rozwiązania polega na inspirowaniu go do odkrywania nowych zjawisk oraz do przyswajania i stosowania w praktyce określonych umiejętności. Metoda ćwiczeń pobudza dzieci do powtarzania róż­nych czynności w celu rozwijania sprawności ruchowej, utrwalania umiejętności praktycznych i wiadomości a także kształtowania po­staw. Do metod oglądowych, opartych na bezpośrednim spostrzeganiu i przeżywaniu w kontakcie z otoczeniem materialnym, kulturalnym i społecznym, zaliczamy obserwację i pokaz, przykład osobisty nau­czyciela oraz udostępnianie sztuki.

Metoda obserwacji i pokazu obejmuje przedmioty, zjawiska i czynności, na których nauczyciel chce skupić uwagę dzieci. Metoda przykładu osobistego nauczyciela dostarcza dzieciom wzorów postępowania. Zasięg bezpośredniego oddziaływania nauczyciela posze­rzają utwory literackie, widowiska teatralne, treść ilustracji itp. Meto­da udostępniania dzieł sztuki polega na oglądzie dzieł sztuki pla­stycznej i teatralnej oraz na słuchaniu utworów muzycznych włączonych w realizację różnorodnych treści wychowania przed­szkolnego.

Z kolei do metod słownych zalicza się rozmowy, opowiadania i zagadki, objaśnienia i instrukcje, sposoby społecznego porozumie­nia oraz metody żywego słowa. Rozmowy, opowiadania i zagadki rozwijają procesy poznawcze i poszerzają zasób wiadomości dziecka. Zastosowanie ma tu również uczenie dzieci wierszy, tekstów piosenek itp. Objaśnienia i instrukcje wykorzystuje się przy nabywaniu przez dzieci różnych umiejętności i sprawności, przyzwyczajeń higienicznych i wykonywaniu różnych zadań. Sposoby społecznego porozumienia wpływają na postępowanie dzieci. Zastosowanie tu ma odwoływanie się do umów, wyrażanie aprobaty lub dezaprobaty, upominanie, tłumaczenie, przekonywanie, sugestie w postaci zakazów i nakazów. Metody żywego słowa pobu­dzają uczucia, i procesy poznawcze, działają na wyobraźnię i motywację dziecka, a przede wszystkim przekazują wartości literatury pięknej[9].

Przedstawione metody dotyczą wszystkich dziedzin pracy wy­chowawczej w przedszkolu, a więc także kształcenia i nabywania go­towości do nauki czytania, pisania i matematyki. Ważne jest, aby odwoływały się one do zabaw i emocji, gdyż głównie motywy zaba­wowe i emocjonalne skłaniają dziecko w wieku przedszkolnym do podjęcia wysiłków związanych z nabywaniem wiadomości, umiejęt­ności i nawyków. Sama zabawa nie jest jednak metodą wychowania lecz formą pracy z dziećmi lub rodzajem ich aktywności[10].

[1] A. Klim – Klimaszewska; Pedagogika przedszkolna; Wyd. Polski Instytut Wydawniczy; Warszawa 2005, s. 65

[2] M. Kwiatkowska; Podstawy pedagogiki przedszkolnej; Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne; Warszawa 1990, s. 134

[3] A. Klim – Klimaszewska; Pedagogika przedszkolna; Wyd. Polski Instytut Wydawniczy; Warszawa 2005, s. 67

[4] S. Guz; Wychowanie przedszkolne. Warunki funkcjonowania oraz efekty kształcenia; Wydawnictwo UMCS; Lublin 1991, s. 133 – 134

[5] A. Klim – Klimaszewska; Pedagogika przedszkolna; Wyd. Polski Instytut Wydawniczy; Warszawa 2005, s. 68

[6] M. Kwiatkowska; Podstawy pedagogiki przedszkolnej; Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne; Warszawa 1990, s. 140

[7] W. Okoń; Słownik pedagogiczny; Wyd. PWN; Warszawa 1993, s. 150

[8] S. Guz; Wychowanie przedszkolne. Warunki funkcjonowania oraz efekty kształcenia; Wydawnictwo UMCS; Lublin 1991, s. 140

[9] A. Klim – Klimaszewska; Pedagogika przedszkolna; Wyd. Polski Instytut Wydawniczy; Warszawa 2005, s. 76

[10] Cz. s. 177 – 178

5/5 - (3 głosów)

Analiza wyników ankiety 10

dziesiąty fragment pracy dyplomowej, którą  prezentowaliśmy w zeszłym roku

Pytanie 10: Edukację zamierzam skończyć na poziomie?

Najwięcej respondentów, bo aż 40,2% liczy się z zamiarem zakończenia edukacji na poziomie studiów wyższych. 23,5% badanych zamierza zakończyć naukę na poziomie technikum. Szkołę policealną chce ukończyć 13,7% respondentów. Identyczna liczba badanych ma zamiar ukończyć studium pomaturalne. 8,8% badanych swoją przygodę z nauką szkolną ma zamiar ukończyć na poziomie liceum.

Najliczniejsza grupa gimnazjalistów z Grabic zamierza edukację zakończyć na poziomie studiów wyższych (48,1%). Część młodzież chce ukończyć tylko technikum (26%), liceum (11,1%) oraz szkołę policealną (11,1%). Pozostali natomiast zamierzają ukończyć edukację na poziomie studium pomaturalnym (3,7%).

W Brodach przeważająca liczba respondentów (27,8%) zamierza ukończyć technikum, a pozostali liceum (22,2%) studia wyższe (22,2%), szkołę policealną (16,7%) oraz studium pomaturalne (11,1%).

W gimnazjum nr 1 w Gubinie ponad połowa respondentów (52,2%) chce edukację zakończyć na poziomie studiów wyższych. Część gimnazjalistów (21,7%) chce zakończyć naukę na poziomie technikum, pozostali natomiast stwierdzili, iż poprzestaną na poziomie szkoły policealnej (13%) oraz studium pomaturalnego (13%). Żaden z respondentów nie chce poprzestać na liceum.

W gimnazjum nr 2 w Gubinie największa część respondentów zamierza ukończyć naukę na poziomie studiów wyższych (35,3%), trochę mniejsza grupa młodzieży zamierza ukończyć studium pomaturalne (23,5%) i technikum (20,6%). Pozostali natomiast stwierdzili, iż zakończą kształcenie na poziomie liceum (5,9%) oraz szkoły policealnej (14,7%).

Analiza odpowiedzi na pytanie dotyczące poziomu zakończenia edukacji ujawnia wyraźne aspiracje młodzieży gimnazjalnej, z naciskiem na dążenie do kontynuacji nauki na poziomie wyższym.

Ogółem 40,2% respondentów planuje zakończenie edukacji na poziomie studiów wyższych, co świadczy o silnej motywacji do uzyskania wyższego wykształcenia. Wśród badanych, 23,5% zamierza ukończyć technikum, co wskazuje na duże zainteresowanie kształceniem zawodowym oraz przygotowaniem do pracy w określonych branżach. 13,7% uczniów planuje ukończyć szkołę policealną, a tyle samo ma zamiar zakończyć edukację na poziomie studium pomaturalnego. Jedynie 8,8% respondentów zamierza zakończyć naukę na poziomie liceum, co pokazuje, że liceum nie jest dla większości uczniów finalnym etapem edukacji, ale raczej krokiem w kierunku dalszego kształcenia.

W szczegółowym rozrachunku regionalnym, młodzież z Grabic najczęściej planuje zakończenie nauki na poziomie studiów wyższych (48,1%). W tym rejonie także znaczna liczba uczniów zamierza ukończyć technikum (26%), co może wskazywać na lokalne zainteresowanie kształceniem zawodowym. Mniejsze grupy młodzieży z Grabic zamierzają ukończyć liceum (11,1%), szkołę policealną (11,1%) oraz studium pomaturalne (3,7%).

W Brodach największa liczba respondentów planuje ukończenie edukacji na poziomie technikum (27,8%). Następnymi popularnymi opcjami są liceum i studia wyższe, które wybiera po 22,2% badanych. 16,7% młodzieży z Brodów zamierza ukończyć szkołę policealną, a 11,1% studium pomaturalne.

W gimnazjum nr 1 w Gubinie, przeważająca liczba uczniów (52,2%) planuje zakończyć edukację na poziomie studiów wyższych. Inne wybory obejmują technikum (21,7%), szkołę policealną (13%) i studium pomaturalne (13%). W tej szkole nie ma żadnych planów kończenia nauki na poziomie liceum, co może świadczyć o wysokim poziomie aspiracji edukacyjnych wśród uczniów.

W gimnazjum nr 2 w Gubinie, największa część respondentów również dąży do ukończenia nauki na poziomie studiów wyższych (35,3%). Następnie, 23,5% uczniów planuje zakończyć edukację na poziomie studium pomaturalnego, a 20,6% na poziomie technikum. Pozostali uczniowie planują ukończenie liceum (5,9%) lub szkołę policealną (14,7%).

Podsumowując, wyniki wskazują na dominujące dążenie młodzieży do uzyskania wyższego wykształcenia, z równoczesnym zainteresowaniem kształceniem zawodowym. W różnych szkołach widoczne są lokalne różnice w preferencjach dotyczących końcowych poziomów edukacji, co może odzwierciedlać lokalne potrzeby, aspiracje i dostępne opcje edukacyjne.

5/5 - (6 głosów)