Prace dyplomowe

Prace dyplomowe z pedagogiki

Edukacja globalna wspomaga poczucie odpowiedzialności za współzależności w wymiarze światowym

W odniesieniu do edukacji spotykamy się też często z terminem „wymiar globalny”. Termin ten, podobnie jak terminy „edukacja rozwojowa”, „globalne obywatelstwo” czy „edukacja dla zrównoważonego rozwoju” odnosi się do tych samych podstawowych celów i zasad: aktywnej promocji sprawiedliwości społecznej, równości i zrównoważonego rozwoju.

W edukacji „wymiar globalny” jest najbardziej efektywnym podejściem w całym etosie szkolnym. Umożliwia nauczycielom i uczniom rozwijanie zrozumienia, umiejętności i postaw, które prowadzą ich do przyjęcia odpowiedzialności w stosunku do innych i do samej Ziemi.

Perspektywa globalna edukacji jest ważna na każdym poziomie nauczania, w obrębie każdego tematu, dla wszystkich dzieci, młodzieży i dorosłych.

Edukacja globalna może być określona jako odpowiedź edukacyjna na procesy globalizacyjne w społeczności światowej. Uczniowie mogą poznawać te współzależności na przykład na podstawie „podróży dookoła świata”, jaką odbywa bawełna w trakcie procesu produkcji bawełnianego podkoszulka, i w ten sposób uczyć się poczucia odpowiedzialności za los ludzi, z którymi łączy go ta codziennie używana rzecz.

Podkoszulek może nam wiele „powiedzieć” na temat globalizacji. Bawełna pochodzi z upraw w Afryce Zachodniej. Jej cena jest bardzo niska z powodu dotacji rolnych dla farmerów uprawiających bawełnę w USA, co powoduje nędzę rolników afrykańskich. Surowiec przewożony jest do przędzalni w Turcji. Surowe nici trafiają do tkalni na Tajwanie. Materiał jest przesyłany do Polski do farbowania. Wreszcie w Bangladeszu jest cięty i zszywany, gdzie pracownicy przemysłu odzieżowego dostają niezwykle niskie wynagrodzenie, a do pracy w bardzo złych warunkach zatrudnia się również dzieci. Handlowcy europejscy kupują tam gotową odzież i dostarczają do naszych sklepów.

Co w tym kontekście oznacza edukacja globalna? Podkoszulki, używane przez wszystkich uczniów, są „produktem globalnym”. Edukacja globalna ukazuje powiązania, np.: jak żyją rolnicy w Afryce Zachodniej, jak na ich życie wpływają dotacje rolne w USA i Unii Europejskiej, jak wygląda praca dzieci w fabrykach odzieży w Bangladeszu, jakie są koszty ekologiczne „podróży dookoła świata” bawełny, z której powstaje podkoszulek, i co to ma wspólnego z naszym życiem. W trakcie poszukiwania tych powiązań uczniowie mogą rozwijać poczucie wartości. W dodatku jako konsumenci mogą np. unikać nabywania produktów określonych marek, jeśli wiedzą, że produkcja danego towaru wiąże się z niszczeniem środowiska naturalnego, wyzyskiem pracowników, wykorzystaniem nielegalnej pracy dzieci czy niewolników.

Edukacja globalna odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu poczucia odpowiedzialności za współzależności w wymiarze światowym. Współczesny świat, w którym granice między krajami stają się coraz bardziej przepuszczalne, a problemy globalne coraz bardziej skomplikowane, wymaga nowego podejścia do edukacji, które nie tylko przekazuje wiedzę, ale również rozwija świadomość i odpowiedzialność za globalne wyzwania. W artykule tym omówimy, jak edukacja globalna wpływa na poczucie odpowiedzialności jednostek w kontekście współzależności światowych, jakie mechanizmy i strategie wspierają ten proces oraz jakie wyzwania stoją przed edukatorami i instytucjami edukacyjnymi w zakresie implementacji edukacji globalnej.

Edukacja globalna ma na celu przygotowanie uczniów do życia w złożonym świecie, w którym lokalne działania mają globalne konsekwencje. Kluczowym elementem tej edukacji jest rozwijanie u uczniów świadomości dotyczącej współzależności globalnych problemów, takich jak zmiany klimatyczne, nierówności społeczne, migracje, konflikty zbrojne czy kwestie zdrowotne. Współczesne wyzwania globalne są zazwyczaj wieloaspektowe i wymagają kompleksowego podejścia do ich rozwiązywania, co z kolei wymaga od jednostek zrozumienia, jak ich własne działania mogą wpływać na szeroką skalę.

Jednym z głównych celów edukacji globalnej jest budowanie poczucia odpowiedzialności za globalne współzależności poprzez rozwijanie umiejętności krytycznego myślenia i analizy. Uczniowie uczą się, jak różne aspekty życia społecznego, ekonomicznego i środowiskowego są ze sobą powiązane, co pozwala im zrozumieć, że lokalne decyzje mogą mieć dalekosiężne skutki. Przykładowo, decyzje dotyczące konsumpcji, produkcji czy polityki środowiskowej na poziomie lokalnym mogą mieć znaczący wpływ na globalne ekosystemy, gospodarki i społeczności. Edukacja globalna pomaga uczniom dostrzegać te powiązania i rozumieć konsekwencje swoich działań, co prowadzi do bardziej świadomego i odpowiedzialnego podejścia do codziennych wyborów.

Edukacja globalna wspiera również rozwijanie postaw empatycznych i solidarnościowych, które są kluczowe dla poczucia odpowiedzialności za globalne współzależności. Poprzez naukę o różnych kulturach, historiach i sytuacjach życiowych ludzi na całym świecie, uczniowie uczą się dostrzegać wspólne cechy ludzkiego doświadczenia oraz zrozumieć, jak ich własne życie i wartości są związane z szerszym kontekstem globalnym. Takie podejście sprzyja budowaniu empatii i poczucia solidarności z innymi, co jest niezbędne do aktywnego uczestnictwa w rozwiązywaniu globalnych problemów.

Wspieranie poczucia odpowiedzialności za globalne współzależności wymaga również zastosowania metod dydaktycznych, które angażują uczniów w aktywne działanie i rozwiązywanie problemów. Projekty badawcze, symulacje, studia przypadków oraz prace grupowe są przykładami metod, które mogą pomóc uczniom w głębszym zrozumieniu globalnych wyzwań i rozwijaniu umiejętności współpracy. Takie metody umożliwiają uczniom praktyczne zastosowanie zdobytej wiedzy i umiejętności w realnych sytuacjach, co zwiększa ich zaangażowanie i poczucie odpowiedzialności.

Ponadto, edukacja globalna może być wspierana poprzez tworzenie partnerstw i współpracy międzynarodowej między szkołami oraz organizacjami edukacyjnymi. Współprace te umożliwiają uczniom zdobywanie doświadczeń i wiedzy z różnych perspektyw oraz umożliwiają wymianę dobrych praktyk i innowacyjnych rozwiązań. Przykłady takich inicjatyw to międzynarodowe projekty edukacyjne, wymiany uczniów czy współprace z organizacjami pozarządowymi zajmującymi się problemami globalnymi. Takie doświadczenia pomagają uczniom zrozumieć różnorodność światowych perspektyw i rozwijać umiejętności potrzebne do skutecznego działania w globalnym kontekście.

Jednakże realizacja edukacji globalnej i wspieranie poczucia odpowiedzialności za globalne współzależności napotyka również liczne wyzwania. Jednym z nich jest integracja tematów globalnych z lokalnym programem nauczania. W wielu systemach edukacyjnych dominują tradycyjne podejścia do nauczania, które mogą nie uwzględniać globalnych kontekstów. Aby skutecznie wprowadzać edukację globalną, konieczne jest dostosowanie programów nauczania, tak aby zawierały one aspekty globalne i umożliwiały uczniom zdobywanie wiedzy i umiejętności potrzebnych do zrozumienia współzależności światowych.

Innym wyzwaniem jest zapewnienie nauczycielom odpowiedniego szkolenia i wsparcia w zakresie realizacji edukacji globalnej. Nauczyciele muszą posiadać wiedzę na temat globalnych problemów, umiejętności dydaktyczne oraz metody edukacyjne, które pozwalają na skuteczne nauczanie o tych zagadnieniach. Szkolenia, warsztaty oraz dostęp do materiałów edukacyjnych są kluczowe dla umożliwienia nauczycielom efektywnego wprowadzania edukacji globalnej w szkołach.

Dodatkowo, edukacja globalna wymaga uwzględnienia różnorodności kulturowej i społecznej uczniów oraz dostosowywania metod i treści do ich potrzeb. Współczesne klasy szkolne są coraz bardziej zróżnicowane pod względem kulturowym, co wymaga elastyczności i wrażliwości w nauczaniu. Nauczyciele powinni dążyć do tworzenia inkluzyjnych środowisk edukacyjnych, które uwzględniają różnorodność doświadczeń i perspektyw uczniów.

Edukacja globalna ma także potencjał do wspierania działań prospołecznych i obywatelskich. Poprzez angażowanie uczniów w projekty mające na celu rozwiązywanie problemów globalnych, takich jak inicjatywy na rzecz zrównoważonego rozwoju, walka z ubóstwem czy ochrona środowiska, edukacja globalna może motywować uczniów do podejmowania działań mających na celu poprawę warunków życia ludzi na całym świecie. Takie działania nie tylko rozwijają poczucie odpowiedzialności, ale także przyczyniają się do budowania bardziej sprawiedliwego i zrównoważonego świata.

Edukacja globalna odgrywa kluczową rolę w wspieraniu poczucia odpowiedzialności za globalne współzależności. Poprzez rozwijanie świadomości globalnych problemów, umiejętności krytycznego myślenia, empatii oraz zaangażowania społecznego, edukacja globalna przyczynia się do kształtowania świadomych i odpowiedzialnych obywateli. Skuteczna realizacja edukacji globalnej wymaga integracji tematów globalnych z programem nauczania, zapewnienia odpowiedniego szkolenia dla nauczycieli oraz dostosowywania metod i treści do potrzeb uczniów. W obliczu rosnącej globalizacji i współzależności, edukacja globalna jest niezbędnym elementem przygotowującym jednostki do funkcjonowania w złożonym i dynamicznym świecie, oraz do aktywnego uczestnictwa w rozwiązywaniu globalnych wyzwań.

5/5 - (2 głosów)

Rozwój społeczny dziecka a konformizm

Rozwój społeczny oznacza nabywanie umiejętności zachowania się zgodnie ze społecznymi oczekiwaniami, a więc między innymi kształtowanie się postawy konformistycznej. Stawanie się istotą uspołecznioną opiera się na trzech powiązanych ze sobą procesach socjalizacji. Są to: uczenie się zachowań aprobowanych społecznie, pełnienie ról społecznych, rozwój postaw społecznych. Aby stać się uspołecznionym, dziecko musi nie tylko wiedzieć, jakie zachowanie jest aprobowane, ale musi także swoje własne zachowanie dostosować do aprobowanych kierunków zachowania, co siłą rzeczy wiąże się w znacznym stopniu z konformizmem.

Początek kształtowania się postawy konformistycznej (lub nonkonformistycznej) wiąże się ściśle z początkiem kontaktów społecznych. Reakcje społeczne dzieci w stosunku do innych dzieci rozwijają się w drugim roku życia. Nie należy jednak lekceważyć okresu niemowlęctwa. Pierwsze rzeczywiste znaki, że niemowlę zauważa inne niemowlęta występują miedzy 4 a 5 miesiącem życia. Badania wykazały, iż istnieje wpływ wczesnych zachowań społecznych na późniejszy rozwój; dzieci zbytnio uzależnione od matki maja później trudności w osiągnięciu samodzielności, a niemowlęta, którym pozwala się robić to, co im się podoba trudniej dostosowują się do regulaminów szkolnych lub reguł zabawy w późniejszym wieku. W drugiej połowie 2 r. życia dzieci traktują zabawę jako środek do nawiązywania kontaktów społecznych. Współdziałają ze swoimi towarzyszami zabaw, modyfikując swoje zachowania dostosowują się do ich działań. Tym samym możemy już mówić o zachowaniach konformistycznych.

Właściwie w każdym okresie życia ludzie znajdują się pod wpływem grupy społecznej, z którą pozostają w stałym związku. Wpływ ten jest najsilniejszy w dzieciństwie i we wczesnej fazie adolescencji-czyli okresie największej plastyczności psychicznej.

W okresie przedszkolnym dziecko najwięcej czasu spędza z rodziną, doświadczenia przeżywane w domu są najważniejsze, a pragnienie aprobaty rodziców jest u dzieci w tej fazie bardzo silne. Mimo to wiek przedszkolny jest jeszcze fazą silnie indywidualistyczną.

Począwszy od 7 roku życia naciski grupy stają się ważniejsze, a jej wpływ zwykle silniejszy od wpływu nauczycieli, czy rodziców. Wiąże się to z pragnieniem dziecka, aby być akceptowanym przez grupę. W tym wieku można zaobserwować u dzieci wysoki stopień konformizmu. Istotną rolę w tej fazie odgrywa wrażliwość dziecka na aprobatę i dezaprobatę społeczną. Pragnąc towarzystwa innych dzieci, pragną również aprobaty dla swego sposobu ubierania się, mówienia i zachowania. Jeśli powstaje konflikt między standardami obowiązującymi w domu, w szkole i w grupie, dzieci bez wahania wybiorą grupę rówieśniczą. Pragnienie uwagi i aprobaty jest związane z poczuciem niepewności i nieadekwatności, jak również, z takimi cechami jak nieśmiałość zazdrość, zmienność nastrojów. Im bardziej dzieci są pewne siebie, tym mniejsze prawdopodobieństwo, że zechcą pozbyć się własnych zainteresowań i potrzeb, na rzecz grupowych.

Analizując wykres obrazujący stopień konformizmu w różnych fazach dzieciństwa można stwierdzić, że między 8 a 9 rokiem życia poziom konformizmu nieznacznie spada, aby między 9 a 10 rokiem życia znów się podnieść. Gwałtowne zmiany następują między 10 a 11 rokiem życia, kiedy to stopień konformizmu wyraźnie spada, aby równie szybko i gwałtownie wzrosnąć między 11 a 13 rokiem życia. Te drastyczne zmiany wiążą się oczywiście z burzliwym okresem dorastania.

Dojrzewanie często nazywane jest także fazą ”negacji” lub „braku równowagi”. Często możemy zaobserwować w tej fazie wyżej opisany już antykonformizm- przede wszystkim w stosunku do osób dorosłych. Jednocześnie zmiany zachodzące w obrazie samego siebie, powodujące spadek samooceny silnie wpływają na zwiększenie pragnienia akceptacji wśród rówieśników.

Wszystkie dzieci przekonują się wcześniej lub później, że grupa społeczna ocenia je i akceptuje na podstawie gotowości lub zdolności do dostosowania się i spełniania jej oczekiwań. Dzieci starsze, u których potrzeba akceptacji jest największa często przejawiają nadmierny konformizm, mając nadzieje, że takie właśnie zachowanie zapewni im oczekiwana aprobatę. Często jednak okazuje się, że takie dzieci zostają odrzucone przez grupę ze względu na to, że uważane są za słabe, bez własnej opinii, bez tzw. „ kręgosłupa”. Nadmierny konformizm powoduje poza tym utratę indywidualności, a takie ”bezbarwne” jednostki grupa zwyczajnie ignoruje, gdyż wydaje się, że nie maja nic do zaoferowania.. Co za tym idzie dzieci nie mogą mieć pozytywnej opinii o sobie, gdy zdają sobie sprawę z tego, że grupa ma o nich zdanie negatywne. Tak, więc nadmierny konformizm jest przede wszystkim szkodliwy dla psychicznego przystosowania dziecka.

Nonkonformizm, czyli niedostosowywanie się może być równie niebezpieczny dla prawidłowego przebiegu rozwoju społecznego. Dzieci, które nie potrafią lub nie chcą się dostosować będą uważane za tzw. wyrzutków społeczeństwa.. Za przyczyny nonkonformizmu u dzieci uznaje się brak motywacji do dostosowywania się, a także brak wiedzy na temat tego, czego grupa od nich oczekuje. Jeśli dziecko bardziej ceni sobie indywidualizm niż wartości płynące z przynależności do grupy w jego zachowaniu również będzie przeważać nonkonformizm.

5/5 - (3 głosów)

Poszukiwanie sensu życia przez młodych ludzi

Poniżej jeden z podrozdziałów pracy licencjackiej.

Oczywistym jest, że życie samo nie doprowadzi nas do celu, że nie wystarczy się jego prądowi poddać, by dojść do ostatecznego przeznaczenia. W rzeczywistości bowiem o prawidłowym rozwoju człowieka stanowi fakt, że musi on zaangażować się całkowicie. Wszystko to dlatego, by widzieć jaśniej sens swojego życia[1]. Czasem bywa i tak, że człowiek krocząc przez życie nie dostrzega dokąd i po co zmierza. Nie zauważa, gdzie prowadzi droga, którą zmierza. Nie zauważa nawet i tego czy to jest jeszcze droga, czy może zszedł już na manowce[2].

Na etapie młodości człowieka nękają spontanicznie pojawiające się pytania: jak powinien przeżyć swoje życie? Jak go nie zmarnować? Co powinno być jego fundamentem by było naprawdę wartościowe i szczęśliwe? Dlatego też młody człowiek zadaje sobie pytanie, co czynić by życie miało sens?

Niektórzy widzą sens życia w posiadaniu. Owszem, człowiek potrzebuje wielu rzeczy materialnych, niektórzy jednak nierzadko przekraczają w tym względzie granice konieczności. Uważają, że im więcej posiadają, to tym głębszy sens ma ich istnienie, inni zaś oczekują od życia splendoru, pragną coś znaczyć, wielkość zaś upatrują w spektakularnym sukcesie lub osiągnięciu władzy. Doświadczenie poucza, że wszystko, co człowiek może zdobyć- choćby bogactwo, znaczenie czy sławę jest przemijające i łatwo można to utracić. Prawdziwa więc wartość człowieka, także sens jego życia wiąże się w istocie z prawdą o nim samym z tym, co sobą przedstawia[3].

Trzeba zaznaczyć, że problem sensowności ludzkiego życia jest głęboko metafizyczny i wchodzi w obszar zainteresowania i badania większości religii. Człowiek jest otwarty na transcendencję i dlatego poszukuje czegoś, co wyraźnie go przerasta, co góruje ponad nim[4].

Poprzez wieloraką aktywność człowiek realizuje i nadaje profil swemu byciu. Na nurtujące go pytania: co czynić, komu zawierzyć i za kim pójść, powinien szukać rozwiązania w świecie wartości[5].

Podsumowując dostępne źródła mówiące o sensie ludzkiego życia należy stwierdzić, że do zadań człowieka należy wydobywanie z bogactw swej egzystencji tych znaczeń i tego sensu, które ją współtworzą w pięknej harmonii z jego naturą z dopełniającą ją łaską[6]. Nasuwa się stwierdzenie, że istota naszego życia, zarazem jego wielkość i niepowtarzalna godność ukryta jest w nas samych. Dlatego sensem i szczęściem naszego istnienia jest poczucie własnej godności i doświadczanie siebie takim, jakim jestem w oczach Bożych[7]. Ludzie coraz intensywniej odczuwają potrzebę sensu, szczególnie zaś dotyczy to młodych którzy poszukują na ścieżkach życia czytelnych wskazówek będących podporą w codzienności[8].

Jak widać z analizowanych treści los człowieka jest uzależniony w bardzo dużej mierze od świadomych i mądrych jego decyzji, dyspozycji oraz umiejętności i rozsądnych wyborów. Może on w swojej wolności wybierać jakże różne wartości: życie i szczęście, śmierć i nieszczęście. Ma możliwość realizować i rozwijać sens swojego życia lub podążać za zgubnymi celami, które często prowadzą do destrukcji.

Zdarza się, że młodzi zadając pytania dotyczące sensu istnienia zadawalają się jedynie powierzchownymi lub błędnymi odpowiedziami. Uważają często, że młodość, talent a nawet bogactwo to właściwy sens życia. Trzeba jednak im wskazać, że są to tylko pewne środki do tego aby móc osiągnąć znacznie ważniejsze cele[9].

Autorzy, którzy zajmują się problemami młodych zwracają uwagę, że bardzo często człowiek żyje pozbawiony świadomości celu, nie zastanawia się nad sensem życia, wielokrotnie sam przed nim ucieka. Dużym zagrożeniem jest dla młodych postawa nastawiona na konsumpcję, kiedy nie wiedzą po co w zasadzie się uczą, podejmują pracę, zdobywają pieniądze, ponieważ nie są w stanie stawiać sobie wymagań dla nich samych[10].

Czasy w których żyjemy, charakteryzują się głębokim poczuciem frustracji egzystencjalnej. Wielu uskarża się na przerażającą ich pustkę i poczucie bezsensu. Doświadczają oni uciążliwości życia i ulegają łatwo przygnębieniu. Los ludzki jawi się jako zło konieczne, które należy z przymusu wziąć na swoje barki, podczas gdy brak jest aspiracji do jego autentycznego, wewnętrznego przyjęcia.

W egzystencjalnej pustce człowiek nie znajduje celu właściwego życiu, kroczy przed siebie, naprzód nie bardzo wiedząc dokąd zmierza i dlaczego. Taka sytuacja rodzi wewnętrzny zamęt, destrukcję jak również trudność w określeniu choćby najprostszej hierarchii wartości. Człowiek więc nie posiada już szlachetnych ideałów i wzorców do naśladowania, ale prymitywne odruchy i popędy. Ulegając im ma jednak świadomość, że są one wyrazem jego słabości[11].

Podsumowując spostrzeżenia i wnioski o konieczności posiadania wcześniej obranego celu, który jest kołem napędowym ludzkiego sensu bytowania, dochodzi się do podstawowego stwierdzenia, że człowiek, który ma sprecyzowany cel w życiu przeżywa twórczo i dynamicznie czas młodości. Nie miotają nim rozliczne, często niespójne pragnienia wprowadzające nieład, lecz wie do czego konsekwentnie dąży, nawet za cenę ofiar i wyrzeczeń. Dlatego też wypada podkreślić, że jasno i zdecydowanie określony cel w życiu młodych to co najmniej połowa właściwie rozumianego sukcesu[12].

Ojciec Święty podkreśla, że w najgłębszych pokładach świadomości człowieka i to młodego, który dopiero co buduje projekt życia, ukryte jest dążenie do „czegoś więcej”[13]. Wśród rozlicznych planów, plan życia jest tym, który można właściwie odczytać jedynie w Bogu, ponieważ to On nas tak stworzył i nieustannie stwarza byśmy byli skierowani ku Niemu[14].

Podejmijmy więc trud analizy wybranych przemówień Jana Pawła II do młodych by zrozumieć, na czym polega odnajdywanie sensu życia zawodowego i chrześcijańskiego przez młode pokolenie?

[1] Por. E. Sujak, Rozważania o ludzkim rozwoju, Kraków 1978, s. 118.

[2] Por. S. Sławiński, Dojrzewać do miłości, dz. cyt., s. 7.

[3] Por. K. Meissner, B. Suszka, Twoje życie, dz. cyt., s. 23.

[4] Por. Z. Płużek, Rozwój jest procesem stawania się, w: Jak sobie z tym poradzić?, red. W. Szewczyk, Tarnów 1994, s. 15.

[5] Por. K. Popielski, Pomoc w byciu i stawaniu się człowieka, w: Jak sobie z tym poradzić?, red. W. Szewczyk, dz. cyt., s. 49-50.

[6] Por. Tamże, s. 51.

[7] Por. K. Wons, Poznanie siebie w świetle Słowa Bożego, Kraków 2001, s. 12.

[8] Por. F. Krenzer, M. Lay, M. Blezer, Tak wierzę i tak żyję, dz. cyt., s. 59.

[9] Por. M. Dziewiecki, Odpowiedzialna pomoc wychowawcza, dz. cyt., s. 109-110.

[10] Por. Tamże.

[11] Por. J. Augustyn, Pustka egzystencjalna a leczenie zranionego sumienia, Życie Duchowe 3(1996) nr 7, s. 32-33.

[12] Por. Młynarski, Droga na szczyt marzeń, Droga 2000, nr 41, s. 6.

[13] Por. LM 8.

[14] Por. Św. Augustyn, Wyznania,Kraków 1994, I, s. 23.

5/5 - (2 głosów)

Praca o paleniu papierosów przez młodzież

Wracając do wyników badań, gdy fakt palenia papierosów przez dziecko stawał się jawny i nie do ukrycia, rodzice najczęściej nie pochwalali tego lub w ogóle nie wyrażali opinii na ten temat.

Wydaje się, że duży wpływ na rozwój różnego rodzaju uzależnień, a w szczególności wpływ na inicjację nikotynową i kontynuację palenia papierosów ma środowisko rówieśnicze nastolatka, w tym środowisko klasowe. To właśnie w  szkole, gdzie dziecko spędza większość dnia,  w codziennych kontaktach z rówieśnikami, młody człowiek jest łatwo podatny na sugestie, opinie, ocenę kolegi-rówieśnika. Ponadto szkoła, mimo ogromnych starań i szerokich działań wychowawczych, nie zawsze jest w stanie zapobiec tworzeniu się grup o charakterze dewiacyjnym.

Tabela 37 – Rozmiary palenia papierosów wśród uczniów w opinii osób palących i niepalących

Ile osób w Twojej klasie pali papierosy?

Uczniowie

Ogółem

Palący

Niepalący

n

%

n

%

N

%
Palą wszyscy

3

14,3

1

1,0

4

3,4
Pali większość

8

38,1

11

11,2

19

16,0
Palą tylko niektórzy

7

33,3

71

72,5

78

65,5
Nie pali nikt

–

–

–

–

–

–
Nie wiem

3

14,3

15

15,3

18

15,1
Ogółem

21

100,0

98

100,0

119

100,0

Uwagę zwraca stosunkowo duży procent osób (65,5%), które uważają, że w ich klasie papierosy palą tylko niektórzy uczniowie. Wśród palaczy pogląd taki wyraża 33,3% badanych, a wśród osób niepalących 72,5% ankietowanych.  Natomiast 16% badanych jest zdania, że w ich klasie papierosy pali większość uczniów. W zdecydowanej mniejszości (tylko 3,4% głosów) są ci respondenci, którzy stwierdzili, że w ich  środowisku klasowym papierosy palą wszyscy uczniowie. Wśród tych osób było 14,3% palących i 1% niepalących. Zdania na temat rozmiaru palenia papierosów w klasie nie miało 18 osób spośród ogólnej liczby 119 uczniów odpowiadających na to pytanie.

Chociaż trudno jest określić wielkościowo znaczenie słowa ?niektórzy?, to w świetle uzyskanych wyników można stwierdzić, że zjawisko palenia papierosów wśród uczniów klas ósmych chociaż występuje, to nie jest zjawiskiem powszechnym.

Uważam, że jeszcze bardziej sprzyjającym miejscem rozpowszechniania uzależnień jest grupa koleżeńska. Młody człowiek w okresie dojrzewania często charakteryzuje się postawą buntu, negacji wartości (szczególnie cenionych przez starsze pokolenie), ucieczki od tradycji. Czternasto-, piętnastolatek ma silną potrzebę przynależenia do grupy rówieśniczej, ?paczki? ? czyli grupy osób powiązanych wspólnymi zainteresowaniami i określonym stylem bycia, spędzających wspólnie czas wolny od nauki czy zajęć domowych.

Potrzeba przynależności do grupy, z którą nastolatek się utożsamia, która go rozumie często powoduje, że jest on podatny na przyjęcie swoistego stylu życia, nawet wówczas gdy przyjęcie do grupy niesie za sobą zmianę dotychczasowych wartości. Sądzę, że w dużej mierze dotyczy to tych osób, które są podatne na wpływy osób drugich, a także osób nie potrafiących bronić własnego zdania i własnych przekonań,  które nie są w stanie niczym zaimponować  takiej grupie.

Jak przedstawia się problem palenia papierosów wśród przyjaciół osób ankietowanych obrazuje Tabela 38.

Tabela 38 – Rozmiar zjawiska palenia papierosów wśród przyjaciół badanych uczniów

Ile osób w Twojej klasie pali papierosy?

Uczniowie

Ogółem

Palący

Niepalący

n

%

n

%

N

%
Palą   wszyscy

3

14,3

2

2,1

5

4,2
Pali   większość

10

47,6

23

23,7

33

28,0
Palą tylko   niektórzy

6

25,6

48

49,5

54

45,8
Nie pali   nikt

–

–

23

23,7

23

19,5
Inaczej

2

9,5

1

1,0

3

2,5
Ogółem

21

100,0

97

100,00

118

100,0

Tylko 4,2% badanych twierdzi, że wszyscy spośród ich znajomych, przyjaciół palą papierosy. W tej grupie odpowiedzi palący stanowią 14,3 % a niepalący 2,1%.

28,0% ogółu ankietowanych uważa, że w grupie ich znajomych papierosy pali większość osób. W grupie osób palących papierosy zwraca uwagę fakt, że prawie połowa (47,6%) znajomych badanych osób pali papierosy. Natomiast palący przyjaciele w grupie osób badanych, którzy nie palą papierosów stanowią 23,7%. Zdecydowaną większość, bo 45,8% stanowią osoby, które  przyznały, że wśród znajomych papierosy palą tylko niektórzy.  Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że wśród przyjaciół palaczy, nie ma osoby, która nie paliłaby papierosów.

W świetle wyników badań zamieszczonych powyżej można stwierdzić, że palenie papierosów wśród uczniów klas ósmych szkoły podstawowej nie jest zjawiskiem powszechnym. Dotyczy to zarówno środowiska klasowego badanej grupy osób, jak i środowiska rówieśniczego. Należy zwrócić uwagę na fakt, że wśród grupy osób, które przyznały się  do palenia papierosów, większość przyjaciół, znajomych również paliło papierosy, podobnie jak wśród osób nie palących palili tylko niektórzy. Można więc stwierdzić, że środowisko rówieśnicze ma wpływ na palenie papierosów przez młodzież.

Jeżeli zaś chodzi o czynniki rodzinne, mogące mieć wpływ na palenie bądź niepalenie papierosów przez młodzież, nie można jednoznacznie określić czy rodzice mogą mieć w tym jakiś ?udział?. Chociaż najwięcej badanych przyznało, że w ich domu nie pali żadne z rodziców, to wśród uczniów palących niepalący rodzice stanowią prawie 34% i jest to jedna z najczęściej pojawiających się odpowiedzi. Podobnie jest w przypadku uczniów niepalących gdzie ponad ? rodziców pali papierosy.  To powoduje, że nie można  jednoznacznie stwierdzić, że to między innymi palący rodzice mieli wpływ na inicjację i kontynuację palenia papierosów przez badanych z grupy palących.

Można natomiast przypuszczać, że większe znaczenie ma tutaj zjawisko palenia papierosów przez rodzeństwo badanych osób. Bowiem w grupie osób palących paliło również ich rodzeństwo, a w grupie osób nie palących rodzeństwo także nie paliło.

Rodzice najczęściej nie są świadomi tego, że ich dziecko pali papierosy. Dzieci boją się przyznać rodzicom do swojego nałogu. Może świadczyć o tym wypowiedź respondenta, który przyznał, że „gdyby rodzice się o tym [o paleniu papierosów] dowiedzieli, zabili by mnie”. Oczywiście nie należy interpretować tego dosłownie. Mogłoby się to natomiast wiązać z różnego typu ograniczeniami: wcześniejszy powrót do domu, zakaz oglądania telewizji przez pewien okres czasu, a wszystko to poprzedzone porządną reprymendą. Sądzę jednak, że tego typu zakazy nie mają większej siły oddziaływania. Jeżeli dziecko samo nie zrozumie, że papierosy działają destrukcyjnie na organizm człowieka, są marne szanse, że podporządkuje się ono woli rodziców. Uważam, że w takim przypadku, należałoby raczej podsuwać dziecku różnego rodzaju publikacje, artykuły, ulotki opisujące niepożądane działanie nikotyny, skutki jakie niesie za sobą długotrwałe palenie papierosów. Sądzę, że jest to jedyny możliwy sposób w jaki rodzice mogą wpłynąć na decyzję dziecka o zaprzestaniu palenia papierosów.

Nie mniej jednak do papierosów podobnie  jak i do alkoholu jesteśmy przyzwyczajeni już od dziecka, widząc jak palą rodzice, znajomi rodziców, rodzeństwo a nawet nauczyciele podczas przerwy. Młody człowiek jest bardzo podatny na zachowania, wpływy i sugestie osób trzecich. Należy pamiętać o tym, że palenie papierosów przed 20 rokiem życia może spowodować uzależnienie już po kilku miesiącach. Nie należy lekceważyć zjawiska palenia papierosów przez młodych ludzi. Należy podjąć radykalne kroki mające na celu zmniejszenie tych autodestrukcyjnych zachowań, poprzez skuteczniejszą kampanię antynikotynową, zaostrzenie przepisów dotyczących sprzedaży papierosów osobom nieletnim.

5/5 - (1 głosów)

Idee przemian oświatowych w Polsce i na świecie

Współczesna rzeczywistość polska, w której występują gwałtowne przemiany społeczne, gospodarcze i polityczne wytycza nowe zadania dla naszego systemu edukacyjnego. Młodych Polaków należy tak przygotować do dorosłego i odpowiedzialnego życia, by mogli aktywnie żyć w mechanizmach wolnego rynku i rzeczywistej demokracji w kraju oraz uczestniczyć w działaniach europejskich i światowej społeczności, by pozyskać dla Polski godne miejsce w świecie. ( H. Cudak, 1995, s. 79).

Jaka więc powinna być nowoczesna szkoła powszechna? Oczywiście najlepiej byłoby, żeby była idealna, ale realni wszyscy krytycy, pomysłodawcy reformy i jej bezpośredni odbiorcy, czyli nauczyciele i uczniowie zdają sobie sprawę, że proces reformowania oświaty jest procesem długoterminowym i na efekty nie można liczyć od razu.

Szkoła musi kształtować sprawności i umiejętności, funkcjonalne wykorzystanie wiedzy w praktycznych sytuacjach życiowych, efektywne działanie. W nowej rzeczywistości społecznej, politycznej i gospodarczej jest potrzeba ukształtowania innych postaw i zachowań ludzkich.

W nowo funkcjonującym ustroju szkolnictwo musi kształcić ludzi otwartych, wolnych, twórczych, o innowacyjnym myśleniu i działaniu, umiejących współdziałać w mniejszych i większych zespołach, tolerancyjnych w postępowaniu, a jednocześnie krytycznych w swych poglądach. ( H. Cudak, 1995, s. 84)

Kierunkiem zmian w treści kształcenia jest eliminowanie z nich encyklopedycznej wiedzy, przeładowanej fotografii na korzyść zadań związanych z wartościami jednostkami i ponadczasowymi, kształtującymi postawy i rozwój osobowości oraz sprawności użyteczne we współczesnym i przyszłym życiu. W programie szkolnym trzeba wyodrębnić zadania z zakresu: wychowania obywatelskiego, państwowego, estetycznego i przyszłego życia społecznego, tolerancji do cudzych poglądów, współdecydowania i podporządkowania się ustalonym decyzjom. ( Tamże, s. 84).

W ostatnich latach podjęto liczne próby ogólnego określania kierunków przemian oświatowych. Tadeusz Lewowicki nakreśla siedem głównych idei, zgodnie z którymi powinny być planowane ewentualne reformy systemu szkolnictwa. ( T. Lewowicki, 1997, s. 32-26)

Zdaniem tegoż autora, podstawową i główną ideą zgodnie z którą edukacja powinna być przekształcona, jest zbliżenie szkolnictwa do realiów otaczającego świata, a jednocześnie dopasowania go do potrzeb jednostki. W Polsce przed 1989 rokiem kształcenie oparte było na treściach ustalonych odgórnie, często obcych społeczeństwu, ponadto było zupełnie nieprzystające do wymogów przemian gospodarczych i przemian zachodzących na rynku pracy. Stwarzało to niekorzystne warunki dla rozwoju społecznego, emocjonalnego i intelektualnego jednostki. Zbliżenie oświaty do realiów rzeczywistości winno być priorytetem wielkich reform.

Drugą kwestią jaką porusza Lewowicki jest przemiana funkcji oświaty z instytucji mającej na celu wpojenie uczniom pewnego centralnie określonego zestawu wiadomości, najczęściej wiadomości o charakterze encyklopedycznym, w szkołę, która stara się sprostać wymogom postępu technicznego i cywilizacyjnego, nie skupiając się na przekazywaniu wiedzy, ale także pomagając uczniom selekcjonować informacje zdobyte poza nią, nadając owej selekcji pewną hierarchię wartości. Wśród licznych funkcji oświaty dydaktycznych i wychowawczych, szczególne znaczenie powinny uzyskać, te które łączą się z doradztwem, konsultacjami, szeroko pojętą pomocą młodzieży w dokonywaniu wyborów i podejmowaniu decyzji. Szkoła powinna także zwracać większą uwagę na rozwijanie w podopiecznych kreatywności i samodzielności, niż wiedzy encyklopedycznej.

            Przy tej okazji autor zwraca uwagę na to, że taka zinstytucjonalizowana, nastawiona na podawanie wiedzy encyklopedycznej szkoła przestała być dla najważniejszych uczestników procesu kształcenia, uczniów, miejscem ciekawym, atrakcyjnym, w którym zdobywanie wiedzy połączone jest z osobistą satysfakcją, wynikającej z zaspokajania potrzeb natury ambicjonalnej. A przecież edukacja powinna spełniać oczekiwania społeczne, w tym oczekiwania zarówno najmłodszej części owego społeczeństwa, jak i dorosłych, którzy winni mieć możliwość ustawicznego doskonalenia swoich umiejętności. Tutaj Lewowicki postuluje, by uwolnić oświatę od ludzi, którzy wprowadzają w szkole atmosferę nerwowości, aby uwolnić oświatę od wychowawców, którzy nie szanują godności młodzieży i nie respektują jej elementarnych potrzeb. ( T. Lewowicki, 1997, s. 34).

5/5 - (2 głosów)