Rodzina współczesna jako grupa społeczno-wychowawcza

Wzrost zainteresowania problematyką rodziny wiąże się ściśle z zachodzącymi w niej współcześnie przemianami, spowodowanymi rozwojem gospodarczym, politycznym, jak również rozwojem techniki, nauki i kultury. Konsekwencją tych przemian jest dziś inny typ rodziny. Staje się coraz mniej liczna i w coraz mniejszym stopniu, jak się wydaje, sama jest w stanie zapewnić pełny rozwój osobowości dziecka i przygotować je do życia. Jednakże mimo ograniczenia sfery oddziaływania, nie przestaje być główną siłą, gdy chodzi o wychowanie dzieci.

(C. Czapów, Funkcje wychowawcze współczesnej rodziny, Red. M. Gnatowski i inni. Białystok 1981 r. Sekcja Wydawnicza. U.W.)

Według C. Czapówa „rodzina jest grupą społeczną czyli zbiorem ludzi, którzy dążąc do wspólnych celów, stanowią pewnego rodzaju odrębną całość. Ta odrębna całość zachowuje swą identyczność mimo zmiany składu osobowego. Jest ona instytucją społeczną opartą na więzach małżeńskich, więzi pokrewieństwa, rodzicielstwa, powinowactwa lub adopcji.”

(C. Czapów, Rodzina a wychowanie. Warszawa 1968. Nasza Księgarnia, s.6)

Rodzina współczesna jest ważnym środowiskiem wychowawczym, które ma istotny wpływ na rozwój dziecka. W rodzinie dziecko uczy się pierwszych zasad funkcjonowania w świecie, poznaje normy społeczne, uczy się empatii i relacji interpersonalnych. Rodzina jest również pierwszym środowiskiem, w którym dziecko poznaje swoją tożsamość i uczy się akceptacji siebie.

Rodzina współczesna jest jednak różna od rodziny sprzed kilku dziesięcioleci. Wiele rodzin jest dziś niestabilnych, rozwiedzionych lub niepełnych. Często rodzice pracują zawodowo i mają mało czasu dla swoich dzieci. W takich sytuacjach inne instytucje i środowiska, takie jak przedszkola czy szkoły, mogą pełnić ważną rolę w procesie wychowawczym dziecka.

Niezależnie od tych zmian, rodzina pozostaje ważnym środowiskiem wychowawczym dla dziecka i ma kluczowy wpływ na jego rozwój i funkcjonowanie w dorosłym życiu. Warto pamiętać, że rodzina jest pierwszą i najważniejszą grupą społeczno-wychowawczą dla dziecka, a jej rola jest nieoceniona w procesie jego rozwoju.

5/5 - (4 głosów)
image_pdf

Zadania wychowawcze i społeczne współczesnej rodziny

Po co komu rodzina 🙂

W środowisku rodzinnym dziecko zdobywa fundamenty swej osobowości na bazie nowych doświadczeń i przeżywanych treści. Najbardziej uwrażliwione jest na oddziaływanie rodziny w wieku przedszkolnym. Rodzina i przedszkole jako pierwsze wprowadzają dziecko w życie społeczne, kształtują jego uczucia, które w dalszym ciągu życia mają ogromne znaczenie.

Rodzina zapewnia nie tylko ciągłość w rozwoju biologicznym ale także – poprzez wychowanie dzieci – ciągłość społeczną i kulturalną. Zadania wychowawcze i społeczne współczesnej rodziny są znacznie trudniejsze niż dawnej, tradycyjnej. Wynika to z faktu, że rodzina pozostając w dalszym ciągu instytucją społeczno-wychowawczą ulega ewolucji i nie zawsze nadąża za dokonującymi się przemianami społeczno-gospodarczymi.

Stąd rodzą się pewne trudności i zaburzenia funkcji wychowawczych w niektórych rodzinach, a zwłaszcza w tych, w których obydwoje rodzice pracują. Powstaje więc potrzeba dostosowania życia rodziny do nowych warunków społecznych i oddania dziecka do przedszkola. W zmieniających się warunkach cywilizacji przemysłowej zachodzi potrzeba przygotowania pedagogicznego rodziców do pełnienia funkcji wychowawczych w rodzinie.

Zadania wychowawcze rodziny współczesnej obejmują przede wszystkim dbanie o prawidłowy rozwój dziecka, w tym jego rozwój fizyczny, intelektualny i emocjonalny. Rodzice powinni również uczyć dziecko odpowiedzialności, samodzielności i kompetencji społecznych.

Zadania społeczne rodziny współczesnej to przede wszystkim zapewnienie bezpieczeństwa i opieki dla dziecka, zapewnienie dostępu do edukacji i zdrowia oraz umożliwienie dziecku rozwijania swoich pasji i zainteresowań. Rodzice powinni również dbać o dobre relacje z otoczeniem i wspierać dziecko w jego działaniach, także tych związanych z rozwojem kariery zawodowej.

5/5 - (4 głosów)
image_pdf

Rodzina a prace z pedagogiki

Najczęściej prace z pedagogiki – czy to licencjackie, czy magisterskie – dotyczą rodziny. Wyjaśnijmy więc sobie na początek to pojęcie.

Rodzina jest naturalnym środowiskiem dziecka, w którym przebywa ono jeszcze na długo przed pójściem do szkoły i do którego chętnie wraca, nawet po osiągnięciu pełnej dojrzałości psychicznej i społecznej.

Ma ona decydujący wpływ na kształtowanie się prawidłowego procesu wychowawczego i osobowości dziecka. Środowisko rodzinne jest bowiem głównym terenem funkcjonowania dzieci i ich ustawicznego wychowania. Warto tu przypomnieć, iż w całej historii cywilizacji i kultury nie zdołano stworzyć lepszych warunków wielostronnego rozwoju dzieci, niż jest to możliwe w normalnej rodzinie. Mimo wielkich przeobrażeń, jakie przechodzi rodzina, przekształcając się z tradycyjnej w nowoczesną – jest ona nadal niezastąpioną i podstawową komórką życia społecznego.

Rodzina i jej funkcjonowanie jest ważnym środowiskiem, które może optymalizować rozwój sfery emocjonalnej, intelektualnej i społecznej dziecka, ale może też zaburzać lub hamować warunki biologiczne różnych jego sfer rozwojowych. Każda rodzina tworzy własny, niepowtarzalny system opieki, edukacji i socjalizacji. Opiera się na pewnej hierarchii wartości, przyjętych normach społecznych i etycznych, przejawiających się w postawach rodzicielskich, więziach emocjonalnych i relacjach społeczno-emocjonalnych między rodzicami a dziećmi.[1]

Badaniem rodziny zajmuje się wiele różnych dyscyplin naukowych – takie jak: socjologia, demografia, filozofia, psychologia, teologia, ekonomia i przede wszystkim właśnie pedagogika.


H. Cudak, Od redakcji, „Pedagogika Rodziny” 2011, nr 1, s. 5

5/5 - (4 głosów)
image_pdf

Rozwój społeczno-moralny dziecka

Rozwój społeczno-moralny dziecka jest wynikiem gromadzenia przez nie doświadczeń, czyli uczenia się. Możliwości jego są jednak wyznaczone przez specyficzne właściwości rozwojowe dziecka w wieku przedszkolnym. Wiek ten charakteryzuje się silną dynamiką procesów emocjonalnych. Zwłaszcza w początkowym okresie przedszkolnym zaznacza się wyraźny brak równowagi uczuciowej, jej chwiejność, wywołana przewagą procesów pobudzania nad procesami hamowania. Reakcje uczuciowe dziecka są zazwyczaj gwałtowne, krótkotrwałe, a ich siła i czas są niewspółmierne do przyczyn, przez które zostały wywołane.

W okresie tym rozwija się w dalszym ciągu elementarna świadomość moralna dziecka. Nabiera ono orientacji w otaczającym go świecie społecznym i uświadamia sobie, że obowiązują w nim pewne normy postępowania. Świadomość ta dotyczy jednak tych form, które stosowane są wobec niego. Mają one charakter zakazów i nakazów odnoszących się do podstawowych zachowań. Z punktu widzenia interesów dziecka są one czynnikiem ograniczającym jego swobodę i dążenia do zaspokojenia istotnych dlań pragnień. Ponieważ nie potrafi ono jeszcze świadomie kontrolować własnych zachowań, przerw w konflikcie między osobistymi pragnieniami a wymaganiami rodziców, zwyciężają zwykle te pierwsze. Z tej racji omawiane tu stadium rozwoju moralnego dziecka określane bywa mianem egocentryzmu. Charakteryzuje się ono tendencją do uwzględniania wyłącznie własnego punktu widzenia w rozpatrywaniu różnych spraw, do stawiania własnego interesu na pierwszym miejscu, przed interesami innych osób.

Nie oznacza to, że dziecko będące na tym poziomie rozwoju nie było zdolne do zachowań moralnych. Jednak jedynym bodźcem skłaniającym je do tego jest korzyść osobista. Z tego względu przejawia ono zachowania moralne wyłącznie pod kontrolą, w obawie przed karą, bądź też w nadziei na nagrodę. Wyłączone spod kontroli rodziców omija obowiązki moralne. Spotykamy się tutaj z tzw. moralnością heteronomiczną, która polega na tym, że dziecko traktuje normy moralne jako narzucane z zewnątrz, przestrzeganie zaś ich uważa za najlepszy środek dla realizacji własnych celów, bądź też za przykrą konieczność. W ten sposób dokonuje się stopniowe przejście dziecka na nowy etap rozwoju moralnego. Polega on początkowo na podporządkowaniu się woli rodziców, wychowawcy, a później wymaganiom i presji grupy. Już 3-letnie dziecko staje się wrażliwe emocjonalnie na rozbieżności między własnym postępowaniem, a zakazami i nakazami rodziców.

5/5 - (5 głosów)
image_pdf