Archiwum za Grudzień, 2013

Gru 28

Polityka rodzinna w Polsce

Z punktu widzenia polityki społecznej rodzina stanowi przedmiot poniekąd selektywnego zainteresowania, odnoszonego zwłaszcza do tych, które staja się na pewnym etapie swojego życia bezradne i marginalizowane. Należą do nich na przykład rodziny dotknięte klęskami żywiołowymi, z problemami alkoholowymi i innymi uzależnieniami, doświadczające przemocy czy długotrwałej choroby.

Z drugiej strony spotykamy pojęcie polityki prorodzinnej, która nie oznacza ? wbrew pozorom ? tego samego, co polityka społeczna państwa wobec rodziny. Katarzyna Głąbicka uważa, iż ?polityka prorodzinna to działalność, mająca na celu rozwój rodziny bez względu na jej status materialny. Wyróżniającą cechą tej polityki jest powszechność oddziaływań, a nie selektywna i przejściowa interwencja socjalna?[1].

Najczęściej uznawanym przedmiotem polityki rodzinnej jest rodzina z dziećmi (tzw. rodzina nuklearna). Definicja rodziny powinna być dostatecznie szeroka, aby mogła objąć rozmaitość typów, struktur, ról i stosunków dotyczących zwykle co najmniej jednej osoby dorosłej i jednego dziecka. Przedmiotem zainteresowania polityki rodzinnej jest więc: małżeństwo z dziećmi, rodzice z dziećmi (konkubinaty), jedno z rodziców z dziećmi (samotny ojciec, samotna matka).

W polskim prawodawstwie rodzina chroniona jest w Konstytucji RP. Art. 18 Konstytucji mówi, że ?małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej?[2], prawa rodziny zostały uregulowane w Kodeksie Rodzinnym i Opiekuńczym[3], świadczenia pieniężne na rzecz rodziny przysługują na mocy ustawy o świadczeniach rodzinnych[4].

Do świadczeń rodzinnych ustawa zalicza (Art. 2):

  • zasiłek rodzinny wraz z dodatkami (dodatek z tytułu urodzenia dziecka, opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, samotnego wychowywania dziecka, wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, rozpoczęcia roku szkolnego, podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania) ? Art. 8,
  • świadczenia opiekuńcze, do których należą zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne,
  • zapomoga wypłacana przez gminy na podstawie Art. 22a,
  • jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka, tzw. ?becikowe?.

Renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy albo spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń. Przy ocenie prawa do renty przyjmuje się, że osoba zmarła była całkowicie niezdolna do pracy.

Prawo do renty rodzinnej przysługuje:

  • dzieciom własnym, dzieciom drugiego małżonka, dzieciom  przysposobionym,
  • wnukom, rodzeństwu i innym dzieciom przyjętym na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletniości,
  • małżonkowi (wdowa/wdowiec),
  • rodzicom[5].

Państwo realizuje politykę rodzinną przy pomocy następujących instrumentów[6]:
– środków prawnych,
– świadczeń pieniężnych,
– świadczeń w naturze,
– świadczeń w formie usług.
Zadania i uprawnienia państwa w zakresie polityki rodzinnej podzielone są między organy centralne, terenowe oraz samorządowe. Podmiotami polityki rodzinnej są również organizacje pozarządowe, związki zawodowe, związki pracodawców, Kościół Rzymskokatolicki, inne kościoły i związki wyznaniowe[7].

Ważnym podmiotem realizującym politykę rodzinną państwa jest Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, w którym znajduje się Departament Świadczeń Rodzinnych. Regulamin ministerstwa określa zadania Departamentu, do których w szczególności zalicza[8]:

  1. inicjowanie i przygotowywanie projektów aktów normatywnych;
  2. przygotowywanie koncepcji rozwiązań instytucjonalnych i organizacyjnych związanych z realizacją świadczeń rodzinnych;
  3. współpraca z podmiotami realizującymi zadania w zakresie świadczeń rodzinnych;
  4. dokonywanie analiz i ocen sytuacji społecznej i bytowej rodzin, w tym rodzin wielodzietnych i niepełnych;
  5. inicjowanie oraz udział w tworzeniu przedsięwzięć na rzecz rodziny;
  6. współpraca z organizacjami oraz instytucjami międzynarodowymi działającymi na rzecz rodziny[9].

Rodziny zastępcze stanowią następny istotny element polityki rodzinnej w Polsce. Rodzina zastępcza ? rodzina, która zapewnia opiekę i wychowanie dziecku pozbawionemu całkowicie lub częściowo opieki rodzicielskiej. Rodzina zastępcza może być również ustanowiona dla dziecka niedostosowanego społecznie; rodziny zastępcze są instytucjami pomocy społecznej, które mają zająć się dziećmi pozbawionymi opieki rodziców biologicznych z powodu różnych sytuacji kryzysowych, takich jak sieroctwo, ubóstwo, złe warunki mieszkaniowe, brak pracy, alkoholizm i inne uzależnienia, ciężkie choroby somatyczne i psychiczne, niezaradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych, skutki przedwczesnego macierzyństwa.



[1] K. Głąbicka, dz. cyt., s. 104

[2] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dn. 02.04.1997 r., Art. 18.

[3] Ustawa z dnia 25.02.1964 r. Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy.

[4] Ustawa z dnia 23.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

[6] K. Głąbicka, dz. cyt., s. 94.

[7] K. Głąbicka, dz. cyt., s. 106. oraz  szczegółowy zakres zadań znajduje się w Ustawie o pomocy społecznej z dnia 24.03.2004 r. z późn. zmianami (stan aktualny na dzień 02.04.2008 r.).

[8] Regulamin organizacyjny Ministerstwa pracy i Polityki Społecznej. Załącznik do Zarządzenia Nr 22 z dnia 30 października 2006 r. oraz Zarządzenia Nr 13 Ministra pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 września 2007 r. zmieniające zarządzenie w sprawie ustalenia regulaminu organizacyjnego Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej.

[9] Regulamin Organizacyjny Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, Załącznik do Zarządzenia nr 22 Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30.10.2006 r., Rozdz. 6 § 28.

0
comments

Gru 17

Potencjalny wpływ metody KGR na rodzinę wg respondentów (N=47)

Wykres poniżej (Wykres 4) przedstawia odpowiedzi na pytanie w jaki sposób Konferencja Grupy Rodzinnej może wpłynąć na rodzinę, jej funkcjonowanie, relację, aktywizację etc.?

Wykres 4. Potencjalny wpływ metody KGR na rodzinę wg respondentów (N=47)

prace

Źródło: Badania własne.

Uwagi:

Procenty nie sumują się do 100 ze względu na to, iż badani mieli możliwość wyboru więcej niż jednej odpowiedzi.

Inne: dostrzeżenie, nazwanie i ujawnienie problemu (4, 9%), uzyskanie pożądanych społecznie efektów (4, 9%), uniknięcie ingerencji instytucji pomocowych oraz poprawa kontaktu z nimi (3, 6%).

Analizując odpowiedzi respondentów stwierdzić należy, ze Konferencja Grupy Rodzinnej w największym stopniu może wpłynąć na scalenie rodziny, czyli nawiązanie i poprawę więzi rodzinnych a także poprawę jej funkcjonowania, następnie na zmobilizowanie i uaktywnienie zasobów rodziny, poznanie mocnych stron rodziny takich jak umiejętność współpracy i rozwiązania problemu, uświadomienie roli i siły grupy oraz samodzielność oraz podjęcie odpowiedzialności za rodzinę. Natomiast wg respondentów najmniejszy wpływ KGR na rodzinę mają inne czynniki, do których zaliczyłam dostrzeżenie, nazwanie i ujawnienie problemu, uniknięcie ingerencji instytucji pomocowych w rodzinie oraz poprawę kontaktu z nimi. Wyniki te mają pokrycie w ogólnym postrzeganiu wartości w naszym społeczeństwie. Uważamy ? jako naród ? iż rodzina jest najważniejszą i największą wartością dla każdego człowieka. Jesteśmy społecznością wyjątkowo dbającą o pozytywne relacje i jedność w rodzinie.

0
comments

Gru 10

Charakterystyka metod i technik badawczych

Najogólniej rzecz ujmując metody i techniki badań pedagogicznych są sposobami postępowania naukowego, którego celem jest rozwiązanie problemu badawczego. Metody są ogólnie postulowanym sposobem rozwiązania problemu badawczego, natomiast techniki są odnoszone do ?bardziej uszczegółowionych sposobów postępowania badawczego i faktycznie stosowanych w danej nauce?[1]. Techniki badawcze zawierają się niejako w metodach badawczych, stanowią one część składową metody badań.

Metodę badawczą definiuje A. Kamiński jako ?zespół teoretycznie uzasadnionych zabiegów koncepcyjnych i instrumentów obejmujących najogólniej całość postępowania badawczego, zmierzającego do rozwiązania określonego problemu naukowego?[2].

S. Nowak pisze, że metody badawcze to ?przede wszystkim typowe, powtarzalne sposoby zbierania, opracowywania, analizy i interpretacji danych empirycznych, służące do uzyskania maksymalnie uzasadnionych odpowiedzi na stawiane w nich pytanie?[3].

Mieczysław Łobocki określa metody badań jako ?ogólne, niedostatecznie uszczegółowione sposoby dochodzenia do uzasadnionych, sprawdzonych twierdzeń na temat zjawisk, procesów dydaktyczno ? wychowawczych?[4].

Podział metod oraz podporządkowanych im technik badań pedagogicznych wg Mieczysława Łobockiego[5]:

a)      metoda obserwacji. Obserwacja wymaga ?koncentracji uwagi na zachowaniach (reakcjach) ważnych z naukowego punktu widzenia, czyli podporządkowanej jakiemuś, z góry ustalonemu celowi poznawczemu?[6], rejestrowania danych, interpretacji oraz sprawdzenia i kontroli pod względem trafności i rzetelności; jest zamierzonym i planowanym spostrzeganiem jakiegoś faktu, zjawiska czy zdarzenia w sposób systematyczny, a czasami okazjonalny[7].

Do metody tej zaliczamy techniki obserwacji skategoryzowanej i technikę obserwacji próbek cząstkowych; techniki obserwacji niestandaryzowanej, do których zaliczamy technikę obserwacji dorywczej, technikę dzienniczków obserwacyjnych, technikę obserwacji fotograficznej i technikę próbek zdarzeń;

b)      metoda szacowania, czyli skale ocen lub skale szacunkowe. ?Przez metodę szacowania rozumie się ocenianie osób badanych pod względem określonych cech zachowania się w skali kilkustopniowej. Oceny takiej dokonać może każdy, kto zna bliżej osoby będące jej przedmiotem?[8]. Cechę przedstawia się najczęściej w postaci jej:

  • ?nazwy,
  • definicji, określającej ogólne znaczenie danej cechy,
  • definicji określającej w sposób bardziej skonkretyzowany ocenianą cechę (z dokładnym podaniem warunków i sytuacji, w jakich można ich oczekiwać) lub
  • dokładnego uszczegółowienia nazwy cechy w formie wyliczenia różnych zachowań, w jakich może się ona przejawiać?[9].

Do metody szacowania zaliczamy skale numeryczne oraz graficzne, przymiotnikowe oraz opisowe, dyskretne oraz ciągłe, także skale z wymuszonym wyborem i inne;

c)      eksperyment pedagogiczny ?jest metodą badania zjawisk, związanych z wychowaniem, nauczaniem i kształceniem, wywołanych specjalnie przez osobę badającą w kontrolowanych przez nią warunkach, celem poznania tych zjawisk. Wartość rozumianego w ten sposób eksperymentu polega zwłaszcza na poddaniu naukowej kontroli warunków, w jakich został przeprowadzony. Przy czym przez warunki rozumie się tu zwykle zarówno metody i formy oddziaływań pedagogicznych, jak również następstwa, jakie one za sobą pociągają?[10].

Do eksperymentu pedagogicznego zaliczamy technikę grup równoległych, technikę podziału krzyżowego (rotacji), technikę czterech grup, technikę jednej grupy oraz badania quasi-eksperymentalne;

d)     testy osiągnięć szkolnych zajmują się postawieniem diagnozy. Są one oceną osiągnięć szkolnych uczniów w zakresie danej wiedzy i umiejętności określonego przedmiotu nauczania. Testy mogą obejmować:

  • ?proste odtwarzanie z pamięci,
  • rozumienie,
  • umiejętność rozwiązania znanego problemu,
  • umiejętność rozwiązania nowego problemu,
  • krytyczną ocenę sytuacji,
  • zdolność do syntezy?[11].

Testy osiągnięć szkolnych można podzielić ze względu  na (podział wg B. Niemierko):

  • ?mierzoną cechę osiągnięć badanego,
  • układ odniesienia wyników testowania,
  • stopień zaawansowania konstrukcyjnego testu,
  • zasięg stosowania testu,
  • typ czynności wykonywanej przez badanego dla udzielenia odpowiedzi na zadanie testowe?[12];

e)      metoda socjometryczna to ?ilościowe badanie stosunków międzyludzkich w aspekcie faworyzowania, obojętności i odrzucenia w określonej sytuacji wyboru?[13]. Metoda polega na dokonywaniu wyborów negatywnych lub pozytywnych wśród członków grupy ze względu na dane kryterium. Celem tej metody jest badanie stosunków interpersonalnych. ?Mówi się tam o stosunkach przyciągania (atrakcji), jak sympatia, przyjaźń, solidarność, zaufanie i o stosunkach odpychania (repulsji), tj. stosunkach opartych na uczuciach antypatii, wrogości, uleganiu uprzedzeniom?[14]. W metodzie tej stosuje się klasyczną technikę socjometryczną, plebiscyt życzliwości i niechęci, technikę ?Zgadnij kto?? oraz technikę szeregowania rangowego;

f)       analiza dokumentów inaczej nazywana analizą wytworów pracy, analizą wytworów lub analizą prac własnych dzieci i młodzieży. Analiza dokumentów to analiza wszelkich wytworów dzieci, młodzieży i dorosłych, która może ?stanowić źródło informacji, na podstawie które można wydawać uzasadnione sądy o przedmiotach, ludziach i procesach?[15]. Analiza dokumentów obejmuje analizę wytworów pisanych i niepisanych, np. rysunków, nagrań magnetofonowych i zapisów cyfrowych, zdjęć, przedmiotów codziennego użytku, filmów, prac ręcznych. Do analizy dokumentów zaliczamy klasyczne techniki analizy dokumentów (analiza zewnętrzna i wewnętrzna dokumentów), nowoczesne techniki analizy dokumentów, analizę ilościową, jakościową i formalną dokumentów, a także analizę wypracowań, dzienników, rysunków i innych technik analizy dokumentów;

g)      metoda sondażu gromadzi informacje ?o interesujących badacza problemach w wyniku relacji słownych osób badanych, nazywanych respondentami?[16]. Stosujemy ją, gdy chcemy poznać opinie czy przekonania, oceny czy wiedzę, postawy, motywy czy zainteresowania respondentów. Główną cechą metody sondażu jest ?wypytywanie? lub sondowanie opinii. W badaniach pedagogicznych pełni ona funkcję uzupełniającą (pomocową). Do metody sondażu zaliczamy techniki sondażu z zastosowaniem ankiety (technika ankiety audytoryjnej, pocztowej i prasowej, w tym ankieta anonimowa i jawna), techniki sondażu z zastosowaniem wywiadu, tj. częściowo lub całkowicie swobodnego wywiadu i wywiadu ustrukturalizowanego czy skategoryzowanego, wywiadu jawnego i ukrytego, wywiadu indywidualnego i zbiorowego;

h)      metoda dialogowa (rozmowa) jest metodą rzadko stosowaną w badaniach pedagogicznych. Należy ona do tzw. ?miękkich? metod badawczych co znaczy, że jest ona pozbawiona z góry zaplanowanego przebiegu, jest tylko nakreślony ogólny lub bardziej uszczegółowiony temat, jaki przypomina się osobom badanym, natomiast nie ma zestawu zaplanowanych i przygotowanych pytań. Po prostu przystępuje się do rozmowy, czyli swobodnej wymiany informacji, myśli i uczuć. Na poprawność metody dialogowej składa się uważne i cierpliwe słuchanie, umiar w odpowiadaniu na stawiane przez rozmówców pytania, powściągliwość w zadawaniu pytań rozmówcom. Na metodę dialogową (rozmowę nieustrukturalizowaną, swobodną wymianę informacji) składa się rozmowa indywidualna i grupowa, rozmowa bezpośrednia i pośrednia, rozmowa oparta na słuchaniu biernym i czynnym;

i)        metoda biograficzna w badaniach socjologicznych nazywana jest metodą badań biograficznych, metodą dokumentów autobiograficznych bądź biograficznych albo też metodą dokumentów ludzkich czy dokumentów osobistych[17]. Cechą charakterystyczną tej metody jest to, iż jednocześnie wykorzystuje inne techniki i metody badawcze, jak na przykład analizę dokumentów, obserwację, metodę sondażu czy metodę dialogową. Metoda ta jest pozbawiona znamion samodzielności przysługujących innym metodom badań pedagogicznych. Zastosowanie tej metody wymaga odwołania się do innej metody lub techniki badawczej. ?Metoda ta ? zgodnie z sugestią N. K. Denzina, gorliwego jej propagatora ? opiera się na następujących założeniach:

  • badanie ludzkich działań powinno jak najbardziej wnikliwie uwzględniać poznanie subiektywnych odczuć, doznań i przeżyć ludzi warunkujących wszelką ich aktywność,
  • prowadzone analizy powinny uwzględniać kontekst środowiskowy, gdyż otoczenie, w którym żyje i działa jednostka, określa subiektywne interpretacje i znaczenia przez nią wyrażane,
  • w badaniach należy wykorzystywać różne źródła, gdyż wszelkie rodzaje danych biograficznych, pozwalające na poznanie subiektywnych aspektów zjawisk społecznych, posiadają wartość dla badacza,
  • badania powinny mieć charakter monografii historycznej (czy to jednej osoby, czy grupy bądź organizacji społecznej), dlatego że subiektywne interpretacje, przeżycia (jednostki lub grup społecznych) można w pełni zrozumieć jedynie wówczas, gdy odniesie się je do przeszłych doświadczeń (za A. Nowak, Metoda biograficzna w badaniach pedagogicznych, 1998, s.100?[18]).

[1] Tamże, s. 27.

[2] A. Kamiński, Metoda, technika i procedura badawcza w pedagogice empirycznej, w: Metodologia pedagogiki społecznej, red. R. Wroczyński, T. Pilch, Warszawa ? Wrocław ? Kraków ? Gdańsk 1974, PAN, s. 65.

[3] S. Nowak, Metodologia badań społecznych, Warszawa 1985, s.22.

[4] M. Łobocki, Metody badań pedagogicznych, Warszawa 1978, PWN, s. 115.

[5] M. Łobocki, Metody i techniki badań pedagogicznych, Oficyna Wydawnicza ?Impuls?, Kraków 2006, s. 29-30.

[6] Tamże, s. 45-46.

[7] Por. za: M. Łobocki, Metody i techniki?, s. 46.

[8] Tamże, s. 81.

[9] Tamże, s. 82.

[10] Tamże, s. 106.

[11] Tamże, s. 141-142.

[12] Cyt. za M. Łobocki, Metody i techniki?, s. 143.

[13] Cyt. za M. Łobocki, Metody i techniki?, s. 173.

[14] M. Łobocki, Metody i techniki?, s. 174.

[15] Cyt. za M. Łobocki, Metody i techniki?, s. 212.

[16] M. Łobocki, Metody i techniki?, s. 243.

[17] Tamże, s. 293.

[18] Cyt. za  M. Łobocki, Metody i techniki?, s. 294.

0
comments