Archiwum za Marzec, 2013

Mar 15

Metody, techniki i narzędzia badawcze

W pedagogice istnieje duża swoboda w klasyfikowaniu metod, technik i narzędzi badawczych. W literaturze metodologicznej S. Nowak za metodę badań empirycznych rozumie ?[?] określony, powtarzalny sposób uzyskiwania pewnego typu informacji o rzeczywistości, niezbędnych do rozwiązania określonego typu problemu badawczego, szukanie odpowiedzi na pytanie określonego rodzaju przez szeroko przyjmowaną obserwację rzeczywistości.?[1] Według M. Łobockiego metody są zazwyczaj ? [?] pewnym ogólnym systemem reguł, dotyczących organizowania określonej działalności badawczej, tj. szeregu operacji poznawczych i praktycznych, kolejności ich zastosowania, jak również specjalnych środków i działań skierowanych z góry na założony cel badawczy?.[2]

            Rozumienia techniki badań, która obejmuje znacznie bardziej szczegółowe czynności praktyczne, często nie da się jednoznacznie ustalić. Studiując literaturę metodologiczną, doszukałam się niejednoznacznych stwierdzeń dotyczących klasyfikacji metody i techniki badawczej. M. Łobocki twierdzi również, że metody i techniki badawcze w żaden sposób się nie wykluczają, a często uzupełniają się. [3] Odmienne podejście do rozumienia technik wykazuje W. Zaczyński, który twierdzi, że techniką badawczą powinno się nazywać poszczególne odmiany określonych metod badawczych. [4]

Trudno jest dokonać jednoznacznej klasyfikacji metod i technik badawczych, wśród polskich metodologów nie ma w tym względzie zgodnych spostrzeżeń.

Z metodą i techniką badań empirycznych ścisły związek ma narzędzie badawcze. W literaturze metodologicznej przez narzędzie badawcze rozumie się przedmiot, który ma posłużyć do realizacji wybranej techniki badawczej.[5] Rodzaj zastosowanego narzędzia badawczego musi być warunkowany wcześniejszym doborem odpowiedniej metody i techniki badawczej.

W badaniach pedagogicznych istnieje dowolność w wykorzystywaniu metod i technik badawczych. Przeprowadzając własne badania posłużyłam się metodą sondażu diagnostycznego oraz badaniem dokumentów.

Metoda sondażu diagnostycznego jest ?[?] sposobem gromadzenia wiedzy o atrybutach strukturalnych i funkcjonalnych oraz dynamice zjawisk społecznych, opiniach i poglądach wybranych zbiorowości, nasilaniu się i kierunkach rozwoju określonych zjawisk i wszelkich innych zjawiskach instytucjonalnie nie zlokalizowanych ? posiadających znaczenie wychowawcze ? w oparciu o specjalnie dobraną grupę reprezentującą populację generalną, w której badane zjawisko występuje.?[6]

Do metody sondażu diagnostycznego wykorzystałam technikę badania ankietowego, narzędziem badawczym stał się kwestionariusz ankiety. Analizując definicję pojęcia ?ankieta? powołałam się na słowa Tadeusza Pilcha, który określa ją jako ?[?] technikę gromadzenia informacji, polegającą na wypełnianiu najczęściej samodzielnie przez badanego specjalnych kwestionariuszy na o wysokim stopniu standaryzacji w obecności lub częściej bez obecności ankietera.?[7]

Metodę sondażu diagnostycznego wybrałam także do wykorzystania techniki wywiadu, który jest rozmową badającego z respondentem lub respondentami w oparciu o przygotowany wcześniej kwestionariusz ankiety (stanowi on narzędzie badawcze w mojej pracy). Według T. Pilcha wywiad uważany jest za jedną z najczęściej występujących technik w badaniach, czyli stanowi jedną z technik sondażu diagnostycznego[8].

Za pomocą wywiadu można zbierać informacje podobne jak w ankiecie, jednak jego przewaga skupia się na bezpośrednim kontakcie z badaną osobą. Dzięki temu, stworzyć można przyjazną atmosferę, która skłania badanego do udzielania bardziej szczerych odpowiedzi.

W badaniach wykorzystałam wywiad zbiorowy, który polega na rozmowie badacza z określoną grupą respondentów, którzy powinni charakteryzować się określoną jednorodnością (w moim przypadku były to dzieci w wieku przedszkolnym). [9] Rozmowa z respondentami miała formę wywiadu ukierunkowanego według wcześniej przygotowanego kwestionariusza wywiadu.

Trzecia metoda badawcza, jaką wykorzystałam w pracy, to badanie dokumentów i materiałów. Służy ona przede wszystkim do gromadzenia wstępnych, opisowych oraz ilościowych informacji o badanej instytucji lub zjawisku wychowawczym. Może dotyczyć także poznawania biografii jednostek i opinii, jaka wyrażona może zostać w dokumentach. Występuje ona u takich metodologów, jak: T. Pilch[10], M. Łobocki[11] czy chociażby T. Nowacki[12].


[1] S. Nowak, Metodologia badań socjologicznych. Warszawa 1970, PWN, s. 237.

[2] M. Łobocki, op. cit., s. 115.

[3] tamże.

[4] W. Zaczyński, op. cit., s. 17.

[5] M. Łobocki, op. cit., s.28.

[6] T. Pilch, T. Bauman, Zasady badań pedagogicznych. Strategie ilościowe i jakościowe. Warszawa 2001, Wyd. Akademickie ?Żak?, s. 80.

[7] tamże, s. 96.

[8] tamże, s. 125.

[9] K. Żegnałek Metodologia dla autorów prac licencjackich i magisterskich z pedagogiki. Wyd. Wyższej Szkoły Pedagogicznej TWP. Warszawa 2010, s.125.

[10] T. Pilch Zasady?, op. cit.

[11] M. Łobocki Zarys?, op. cit.

[12] T. Nowacki, Metodologia?, op.cit.

0
comments

Mar 11

Podstawowe formy uczenia się

Aby zobrazować podstawowe formy uczenia się przedstawiam je według poniższego schematu.

Rysunek nr 1. Podstawowe formy uczenia się.

prace

Źródło: Opracowanie własne na podstawie zgromadzonych materiałów.

Dla wychowania przedszkolnego w zasadzie wszystkie formy uczenia się wpływają na aktywność dziecka. Największe oddziaływanie w procesie preorientacji zawodowej mają czynności o charakterze naśladowniczym oraz wykonywane w formie różnorodnych działań.

Praca – trzecia forma działalności człowieka- sprowadza się do kategorii ?pracy zawodowej?. Można ją określić, jako działalność ludzką, organizowaną społecznie tak, aby prowadziła do powstania wytworów i usług podnoszących jakość życia jednostki. Pojmowana w ten sposób, dotyczy głównie osób dorosłych i wiąże się z całym okresem ich aktywności zawodowej. Praca zawodowa wypełnia człowiekowi znaczną część życia i często decyduje o jego kształcie i wyrazie. Myślenie o niej jest naturalną i nieodłączną właściwością rodu ludzkiego. Stanowi szczególny rodzaj działania, jest niezwykle ważna i potrzebna każdemu człowiekowi. Praca jest podstawowym miernikiem wartości człowieka, stanowi możliwość okazania właściwości osobowych człowieka. Jest działaniem związanym ze światem materialnym nastawionym na zaspokajanie ludzkich potrzeb, zarówno podstawowych jak i wyższych.

Praca podejmowana dobrowolnie czyni człowieka społecznie wartościowym i dojrzałym, dlatego wszelkie wartości pracy powinny być uświadamiane dzieciom w wieku przedszkolnym.[1]

          Zabawa, nauka i praca ? główne formy działalności człowieka ? mają jeden po drugim decydujące znaczenie w poszczególnych etapach rozwoju ontogenetycznego. W okresie przedszkolnym dominuje przede wszystkim zabawa, ale w życiu dziecka występują również i te elementy, które w późniejszym wieku nabiorą charakteru nauki i pracy.


[1] S. Kunowski, Podstawy współczesnej pedagogiki. Wydawnictwo Salezjańskie, Warszawa 2004, s. 211.

0
comments