Archiwum za Sierpień, 2012

Sie 31

Praca Uwarunkowania rodzinne przyczyną negatywnego stosunku uczniów do odrabiania zadań domowych

Problemem poruszonym w danym opracowaniu jest pytanie: „Jakie są przyczyny uwarunkowania negatywnego stosunku uczniów do zadań domowych.”

Oto jedna spośród wielu wypowiedzi ucznia, który w swoim dzienniczku w rubryce „Sposób wykonania” pisze rozstrzelonym drukiem, podkreślając z pasją słowa: „kucie, kucie i jeszcze raz kucie? (dzienniczek 13/III). Źle potem dzieje się jeśli uczeń szkoły średniej nie znajduje innej drogi opanowania zadanego materiału, jak tylko mechaniczne, pamięciowe „wkuwanie”. Wprawdzie wyuczenie się reguł, definicji, twierdzeń, np. w matematyce, wymaga pamięciowego przyswojenia, ale przebiegać ono musi zawsze na rozumnej podbudowie. Dlatego nauczyciel ponosi odpowiedzialność za to, jakie korzyści wynosi uczeń z lekcji, czy i jak zrozumiał opracowany na lekcji materiał oraz czy i jak jest przygotowany do wykonania zadanej do domu pracy. Jaka jest przyczyna odrabiania lekcji o późnej porze? Oto co na ten temat mówią nasi młodociani respondenci. Narzekają oni na nieproporcjonalnie duży przydział zadań domowych z pewnych przedmiotów, co sprawia, że zużywając na nie gros czasu nie są w stanie odrobić zadań z pozostałych przedmiotów.
„Największe trudności sprawia mi język rosyjski, a zwłaszcza opowiadania z tego przedmiotu, ponieważ są one bardzo długie i nie mogę się zmieścić w czasie. W rezultacie muszę czasem zrezygnować z odrabiania zadań z innych przedmiotów.” (ogóln. IIa/dz. 14).
Z dzienniczka tej uczennicy wynika, że w dniu 17.II. odrabiała zadania domowe 6 godzin i 30 minut, przeznaczając na język rosyjski aż 5 godzin i 10 minut, przy czym pracę rozpoczęła o godzinie 16 a ukończyła o godzinie 2230.
Inna uczennica z klasy III kończy pracę domową o godzinie 2340, poświęcając na naukę domową w tym dniu 8 godzin, w tym na przygotowanie się do historii aż 3 godziny i 10 minut (ogóln. III / dz. 27).
Uczeń klasy III zużywa na wykonanie zadań z fizyki w dniu 24.III. aż 4 godziny i 20 minut, a wraz z przygotowaniem się do pozostałych przedmiotów pracuje w tym dniu 7 godzin (ogóln. III / dz. 18).
Te i podobne wypowiedzi oraz stwierdzone fakty świadczą o tym, że część młodzieży wypełnia obowiązki szkolne kosztem dużego wysiłku, często nie dosypia, bywa zmęczona, a zdobywana w tych warunkach wiedza nie może być, jak wiadomo, należycie pogłębiona i utrwalona.

[J. Zborowski: Nauka domowa ucznia szkoły średniej. PWN, Warszawa, 1975, s. 195]

0
comments

Sie 20

Zadawanie pracy domowej

W jednej z prezentowanych przez nas prac ważnym zagadnieniem jest zaniedbanie kontroli lub powierzchowne jej traktowanie. W. Polak rozpatruje kontrolę jako jeden z czynników umożliwiających właściwe funkcjonowanie nauki domowej. Wskazuje na fakt, że kontrola nie spełnia swojej roli, nie uczy młodzieży systematyczności, dokładności w odrabianiu zadań, jeżeli potraktuje się ją zbyt formalistycznie. Jan Zborowski ujmując jakość kontroli lub powierzchowność jej traktowania uważa, że demoralizuje ona i przyzwyczaja do lekceważenia obowiązków szkolnych. Uczeń zaczyna odrabiać lekcje niestarannie, pracuje nieregularnie, a czasem nawet całkiem przestaje się uczyć. W wyniku tego powstają zaległości. Dziecko traci orientację w nowym materiale lekcyjnym, opóźnia się w nauce. Autor zwraca uwagę na rezultaty niewłaściwej kontroli, ale nie podaje konkretnych badań naukowych na poparcie tych twierdzeń. Czesław Kupisiewicz w niewłaściwej kontroli widzi jedną z przyczyn niepowodzeń uczniów w nauce.
W węższym zakresie poruszany jest w literaturze problem dotyczący braku indywidualizowania doboru zadań domowych. Chociaż autorzy podkreślają konieczność indywidualizacji, to jednak nie popierają swego stanowiska rzetelnymi, wszechstronnymi badaniami i wnikliwą refleksją nad materiałem dotyczącym zagadnienia. Jan Zborowski uważa, że taka forma pracy warunkuje wykonanie zadania samodzielnie i poprawnie przez wszystkich uczniów. Zachęca do nauki ucznia słabszego, pobudza leniwego itd. Prace zadawane uczniom do domu winny być rozłożone i dostosowane do ich możliwości. Mają one mobilizować ucznia do wysiłku i zaprawić go do systematycznej pracy, dlatego winny być staranne przemyślane i zaplanowane. Prace domowe winny być systematycznie kontrolowane i oceniane przez nauczycieli. Olbrzymią rolę w procesie uczenia się odgrywają kary i nagrody. Skuteczne uczenie się jest zależne od nagród i kar.
Zadawanie pracy domowej:
a) powinno być celowe i dokładne;
b) powinno wiązać szkolną i domową naukę ucznia w jednolity proces nauczania ;
c) stanowi dokładnie zaplanowaną część lekcji;
d) dobre zadawanie przygotowuje uczniów do samodzielnego wykonania pracy;
e) dobre zadawanie uwzględnia zasadę dostosowania wymagań do sił i możliwości ucznia.
Jeśli chodzi o rezultaty nauki – uczenia się poważną rolę odgrywa zdyscyplinowanie wewnętrzne, szczególnie intensywna koncepcja uwagi oraz pewien upór w dążeniu do realizacji jasno wytkniętego celu. Wniosek dla dydaktyki szkolnej: nauczyciel, zadając pracę domową, powinien systematycznie wytyczać cel tej pracy, określać możliwie dokładnie rodzaj i tematykę wymagań oraz daty i formy sprawdzania wyników. Wszelkie przeszkody – zwłaszcza częste przerywanie pracy uczącemu się – wpływają destruktywnie na koncentrację uwagi. Trudno potem znowu się skupić, wrócić do przerwanego zadania, przerwanego wątku w czytanym rozdziale. Ciągłe ponowne skupianie się, ponowne wdrażanie się do pracy po każdej przymusowej przerwie powoduje stan zdenerwowania i stwarza dużą trudność, dla niektórych nawet bardzo dużą – podwaja wysiłek, i tak nielekki. Każda praca ucznia zarówno pisemna jak i przygotowana ustnie powinna być przez nauczyciela starannie sprawdzona, poprawiona i oceniona.

[Cz. Kupisiewicz: Niepowodzenia dydaktyczne. PWN, W-wa, 1965, s. 126
J. Zborowski: Proces nauki domowej ucznia. PZWS, W-wa, 1961]

0
comments

Sie 03

Funkcja wychowawcza szkoły

W naszym społeczeństwie wychowawcza funkcja szkoły jest faktem bezspornym. Wychowując, szkoła ma przygotować uczniów do aktywnego i samodzielnego w nim uczestnictwa. Do najważniejszych zadań szkoły w zakresie opieki wychowawczej możemy zaliczyć:
– tworzenie w szkole optymalnych warunków rozwoju uczniów,
– zaspokajanie potrzeb biologicznych, psychicznych i społecznych,
– wzbogacanie potrzeb przez rozwijanie zainteresowań i zamiłowań,
– zapewnienie uczniom możliwości indywidualnego rozwoju według posiadanych umiejętności i uzdolnień,
– prowadzenie działalności korekcyjnej i wyrównawczej,
– wychowanie do czasu wolnego przez organizowanie różnych form racjonalnego korzystania z wolnego czasu.

Realizacja wyżej wymienionych zadań przez szkołę jest bardzo zróżnicowana ze względu na rozmaite warunki, w jakich żyją uczniowie. Opieka wychowawcza może więc obejmować wszystkich uczniów bez wyjątku, albo zajmować się uczniami, którym rodzina nie jest w stanie stworzyć w domu dobrych warunków życia i rozwoju. Poza tym szkoła ma zadania wobec uczniów wymagających przejściowo wzmożonej opieki lub obowiązki względem dzieci wyjątkowych.

Rodzaj celów postawionych szkole czyni z niej instytucję kreującą najwyższe wartości społeczne. Na drodze do pełnego realizowania tych celów stają ciągle rozmaite przeszkody mogące utrudniać, a nawet niweczyć zamierzenia szkoły. Po to, aby zapewnić efektywność swoich działań dydaktyczno – wychowawczych i chronić osobowość uczniów przed deformacjami, musi ona spełniać jeszcze jedną funkcję socjalną – opiekować się uczniami. Jest to funkcja wspierająca i warunkująca prawidłowy rozwój ucznia oraz prawidłową realizację nauczania i wychowania. Działalność opiekuńcza szkoły bywa w praktyce różnie ukierunkowana. W pewnych szkołach jest głównie skierowana na zewnętrz szkoły, na środowisko ucznia, w innych na wewnętrzną pracę szkoły i towarzyszące jej warunki. Niezależnie od indywidualnych nastawień, odczuć, wiedzy jej realizatorów, w swoim prawidłowym kształcie nie może być ona zawężana do jednego kierunku. Zapewnienie uczniom warunków do pełnego rozwoju bezwzględnie wymaga dwukierunkowego działania opiekuńczego i realizowania wszystkich bez wyjątku potrzeb w tym zakresie.

0
comments