Archiwum za Lipiec, 2012

Lip 30

Warunki pracy dydaktycznej

Założenia:
a) pedagogiczno-dydaktyczne metody nauczania, poglądowość, aktywizowanie uczniów, materiał nauczania, dzień pracy w zakładzie produkcyjnym;
b) społeczne, stosunek ucznia do nauczyciela, do klasy i do swoich kolegów;
c) specjalne miejsce pracy, sprzęt, frekwencja szkolna, zewnętrzne warunki pracy dydaktycznej nauczyciela, a mianowicie:
– różnorodne braki interesującego systemu szkolnego, na przykład niedostateczne powiązanie różnych typów szkół, nieprzystosowanie szkoły do wymagań współczesnej nauki i techniki itp.;
– nieprzystosowanie programów nauczania do możliwości intelektualnych oraz społecznie uwarunkowanych zainteresowań i potrzeb dzieci i młodzieży;
– brak podręczników szkolnych lub ich nieodpowiedni poziom, pod względem merytorycznym i metodycznym;
– niedostateczne wyposażenie szkół i pracowni przedmiotowych w niezbędny sprzęt i pomoce naukowe;
– trudne warunki organizacyjne szkół, a przede wszystkim dwuzmianowość i trójzmianowość nauczania, nadmierna liczba uczniów w klasach, nieracjonalna organizacja zajęć szkolnych itd.;
– różnorakie niedociągnięcia w dziedzinie systemu kształcenia i doskonalenia nauczycieli.
Do drugiej grupy można zaliczyć te wszystkie przyczyny, które wiążą się z działalnością dydaktyczną nauczyciela, a przede wszystkim:
a) błędy oraz usterki metodyczne i wychowawcze wynikające z niedostatecznej znajomości uczniów;
b) błędy oraz usterki metodyczne i wychowawcze wynikające z braku dostatecznej opieki nad uczniami opóźnionymi w nauce;
c) nieprzygotowanie się do lekcji, zaniedbywanie samokształcenia i podnoszenia kwalifikacji, itd.
Trzecia grupa to przyczyny związane z wadliwą pracą ucznia, dlatego one mogą mieć charakter bądź obiektywny, na przykład duża odległość miejsca zamieszkania od szkoły, brak odpowiednich warunków do odrabiania lekcji w domu, zły stan zdrowia itp. bądź subiektywny, a więc niechętny stosunek do nauki, lenistwo, lekceważenie obowiązków szkolnych, itd.

[Cz. Kupisiewicz: Niepowodzenia dydaktyczne. PWN, Warszawa, s. 38-45]

1
comments

Lip 27

Współpraca rodziców z przedszkolem

Podstawowa formą współpracy z rodzicami są kontakty indywidualne. ?Istotne są pierwsze kontakty rodziców z przedszkolem, związane z zapisem dzieci, a atmosfera, jaką się stwarza przy tej okazji jest decydującym elementem w nawiązywaniu pozytywnych stosunków. Kształtowaniu zaufania służy zrozumienie uczuć i obaw rodziców, oddających dzieci pod naszą opiekę?. Rodzice bardzo chętnie rozmawiają o swoim dziecku, a nauczycielka, chcąc dobrze wychować podopiecznych, musi dowiedzieć się o ich życiu w okresie poprzedzającym przyjście do przedszkola, także o aktualnych warunkach, w jakich się znajdują tylko poprzez kontakty indywidualne z rodzicami może ona uzyskać informacje na temat dotychczasowego rozwoju dziecka, jego problemów zdrowotnych, może dowiedzieć się, w jaki sposób rodzice kierują wychowaniem dziecka w domu, jakie napotykają trudności w procesie wychowania. Poprzez taką rozmowę nauczycielka informuje na temat zainteresowań dziecka, jego ulubionych zabaw, stałych obowiązków w domu. Zadaniem zaś nauczycielki podczas takich kontaktów jest informowanie rodziców o sprawach związanych z pobytem dziecka w grupie, o jego sukcesach i osiągnięciach, a także o trudnościach, czy niepowodzeniach, co powinno prowadzić do ujednolicenia sposobów postępowania z dzieckiem w domu i w przedszkolu. Wspaniałą okazją do indywidualnych rozmów z matką czy ojcem dziecka jest wypełnienia „Karty dziecka 6-letniego? co należy uczynić na początku roku szkolnego, w miesiącu wrześniu. Uzyskując odpowiedzi na szereg pytań w niej zawartych, nauczycielka uzyskuje wiele informacji na temat rodziny dziecka, jej struktury, warunków mieszkalnych, wieku rodziców, ich wykształcenia. Dowiaduje się, co dziecko najchętniej robi w domu, czy ma jakieś obowiązki, poznaje wymagania rodziców w stosunku do swoich dzieci. Najbardziej kontrowersyjnym zagadnieniem dla nauczycieli jest pytanie: „ile czasu w ciągu dnia poświęcają dziecku rodzice?? Nauczycielka powinna wyjaśnić, że „jest to czas, który matka lub ojciec wyłącznie poświęcają dziecku, są blisko niego, czas przeznaczony na bezpośredni kontakt. Może to być wspólna zabawa lalkami, klockami, czytanie książek, opowiadanie bajki, wspólne rysowanie, gra w piłkę, domino, wyjście na spacer.” Nie jest to natomiast ten czas, kiedy matka robi pranie czy gotuje obiad dla całej rodziny.
Prowadzenie rozmów z rodzicami wymaga dużego taktu i wiedzy pedagogicznej ze strony nauczycielki. Powinna ona wykazywać się dobrą znajomością wychowanków i serdecznym zainteresowaniem nimi, gdyż tylko wtedy rodzice będą zwracali się do niej ze swoimi problemami i respektowali jej uwagi. Nie może ona jedynie skarżyć się na dziecko. Przede wszystkim powinna podkreślać jego sukcesy, osiągnięcia, czynione postępy, a więc to, za co można je pochwalić. Dopiero potem powinna poruszyć sprawy dotyczące trudności w wychowaniu dziecka, jego braków w rozwoju, aby wspólnie z rodzicami ustalić sposoby postępowania z dzieckiem mające na celu pomoc w niwelowaniu tych trudności.

[H. Olech. Przedszkole dla dzieci i rodziców. Wychowanie w Przedszkolu, 1992 Nr 4 s. 246
M. Wylotek Rozmawiamy z rodzicami sześciolatków. Wychowanie w przedszkolu. 1991 Nr.1 s. 61]

0
comments

Lip 26

Nauczyciele przedszkola

Nauczyciele przedszkola, z racji odpowiedniego przygotowania do wykonywania swojego zawodu, powinni wykazywać inicjatywę w nawiązywaniu współpracy oraz wypracowywaniu odpowiednich warunków; form kontaktów z rodzicami. Powinni także brać pod uwagę oczekiwania rodziców, warunki życia rodzinnego dziecka oraz jego potrzeby. Przedszkole powinno stworzyć rodzicom możliwości wpływu na warunki i jakość pracy placówki, nie zawężać tej współpracy do prac pomocniczych i usługowych świadczonych przez rodziców. Muszą oni mieć możliwość włączenia się w sposób w pełni świadomy w proces kierowania rozwojem dziecka, m.in. przez podnoszenie świadomości pedagogicznej. Zarówno rodzice, jak i nauczyciele muszą zdawać sobie sprawę z tego, że w takim samym stopniu ponoszą odpowiedzialność za wyniki wychowywania dziecka.

3
comments

Lip 25

Funkcja dydaktyczna wycieczki szkolnej

Funkcja dydaktyczna wycieczki sprowadza się do bezpośredniego zaznajomienia uczniów z określonymi przedmiotami, często w ich naturalnych środowiskach, ze zja?wiskami i procesami przyrodniczymi, technicznymi, społecznymi i kulturalnymi pod kątem widzenia wcześniej ustalonych celów pedagogicznych. Jej skuteczność zależy więc w dużym stopniu od prac przygotowawczych, a zwłaszcza od sprecyzowania za?dań, które poszczególni uczniowie lub ich grupy mają wykonać po to, aby następnie wyniki swej pracy mogli przedstawić na lekcji całej klasy. Wycieczka podobnie jak pra?ca domowa uczniów, stanowi integralny składnik procesu nauczania – uczenia się. W szczególności służy ona realizacji tych zadań dydaktycznych, których na lekcji nie można wykonać w sposób skuteczny, zrozumiały dla uczniów, poglądowy. Dobrze przygotowana i prowadzona wycieczka sprzyja nie tylko osiągnięciu określonych celów dydaktycznych, lecz również wychowawczych, zwłaszcza umocnieniu kolektywu klasy, lepszemu poznaniu uczniów przez nauczyciela itp. Planowe i racjonalne zadawanie zapewnia nie tylko poprawne odrobienie przydzielonej pracy, ale zarazem wdraża ucznia do ekonomicznych metod uczenia się, a tym samym przysposabia go do samo?kształcenia. Takie czynności ucznia, jak organizacja pracy w domu oraz metody i tech?nika uczenia się, są w pewnym stopniu konsekwencją stosowanych metod zadawania.
Na podstawie badań stwierdzono, że stopień realizacji tych funkcji dydaktycznych w dużej mierze zależy od nauczyciela. Przeciążenie uczniów nadmierną ilością prac domowych, zlecanie im do wykonania zadań, które przekraczają ich możliwości, niedo?stateczne przygotowanie ich do samodzielnej pracy w domu – oto czynniki, które utrudniają im tę pracę i zniechęcają do nauki, obniżając tym samym efekty dydaktyczno-wychowawczej działalności szkoły.

[K. Lech: System nauczania. PWN, W-wa, 1964, s. 123
J. Zborowski: Nauka domowa ucznia szkoły średniej. PWN, Warszawa, 1975, s. 29-48]

0
comments

Lip 24

Rodzina z problemem alkoholowym

Rodzina jako naturalne środowisko wychowawcze wprowadza młodą generację w krąg szerszych styczności społecznych. Stanowi ona pomost między jednostką i szeroką społecznością. Pełni ogromną rolę w kształtowaniu postaw dzieci i młodzieży. Wynika z tego, że rola rodziny w wychowaniu i rozwoju dziecka jest olbrzymia i bardzo trudna.
Wynikiem nieprawidłowego wychowania mogą być zaburzenia zachowania się dzieci. Zaburzenia te mogą mieć lekki, umiarkowany i znaczny stopień nasilenia. Lekki stopień występuje wtedy, gdy owe zaburzenia powoduje jedynie niewielkie szkody, np.: wagary szkolne, drobne kłamstwo. Drugi typ występuje, gdy ilość zaburzeń zachowania i ich wpływ na innych są nieco większe np.: wandalizm, kradzież. Znaczny stopień nasilenia zaburzeń zachowania powoduje natomiast wyjątkowo duże szkody, np.: użycie broni, okrucieństwo fizyczne, kradzież w konfrontacji z ofiarą. Istotnym objawem zaburzeń zachowania jest więc powtarzający się i utrzymujący wzorzec zachowania, w którym podstawowe prawo i normy społeczne i reguły są łamane.
Przyczyną tych zaburzeń w wielu przypadkach jest alkoholizm w rodzinie. Mówiąc o uzależnieniu należy zacząć od wyjaśnienia przyczyn, czyli samego alkoholu, który jest głównym sprawcą takiego stanu. W terminologii chemicznej jest to dość duża grupa związków organicznych, pochodnych węglowodanów, zawierających jedną lub więcej grup hydroksylowych (-OH). Etanol (C?2H5OH) należy do tej klasy związków i jest głównym składnikiem napojów alkoholowych.
Alkohol etylowy powstaje z fermentacji cukrów zawartych w roślinach takich jak: owoce, buraki cukrowe, ziemniaki i inne. Jest to substancja hydrofilna, łatwo mieszająca się w dowolnych ilościach wody. Właściwość ta umożliwia przenikanie alkoholu do krwi i płynów tkankowych, a szybkość wchłaniania zależy przede wszystkim od jego stężenia. W pierwszej fazie przenikania do organizmu alkohol oddziałuje negatywnie na błonę śluzową jamy ustnej, przełyku krtani i struny głosowe oraz żołądek i górną część jelita cienkiego. Podany z reguły doustnie, nie ulega trawieniu, ale wchłania się do krwi w 80% z błony śluzowej jelit. Pozostałe 20% przyjętej dawki przenika przez błonę śluzową żołądka wraz z krwią alkohol roznoszony jest po całym organiźmie. Przeważająca część procesu spalania zachodzi w wątrobie, gdzie utlenia się około 90% spożytego alkoholu, pozostałe 10% ulega eliminacji przez płuca, nerki oraz przez skórę w stanie niezmienionym.

[M. B. Pecyna, Psychologia kliniczna w praktyce pedagogicznej, Warszawa 1998, s. 32.
Alkohol i narkotyki, [W:] Leksykon terminów, Warszawa 1997, s. 15-16.
P. Boroń, Choroby XX wieku, Warszawa 1982, s. 47-48.]

0
comments

Lip 22

Oddziaływania wychowawcze rodziców

Rezultatem oddziaływań wychowawczych rodziców, może być dziecko dobrze przystosowane do życia społecznego, związane uczuciowo z określonymi zbiorowościami, skłonne i zdolne do twórczego uczestnictwa w kulturze. Produktem wychowani może być jednakże jednostka egocentryczna i egoistyczna społecznie i kulturalnie bierna.
T. Plich podkreśla, że zagrożeniem dla interakcji rodziny jest niewłaściwe wypełnienie jej funkcji wychowawczych, podstawowego zadania z punktu widzenia społecznego. Niebezpieczeństwa dla prawidłowości procesów wychowawczych płyną z kilku kierunków. Pierwszy to deficyt wiedzy pedagogicznej i wadliwe podstawy rodzicielskie, stąd potrzeba ustawicznej pedagogizacji rodziców.
Autokratyzm, nadmierna opiekuńczość, dystans uczuciowy oraz całkowity liberalizm, nie są mechanizmami wychowawczymi, które byłyby pożądane. Wynika to między innymi z niedostatecznej znajomości teoretycznych podstaw wychowania przez rodziców, co nie sprzyja prawidłowemu rozwojowi emocjonalno-społecznemu.
Zgodziłabym się tutaj z C. Czapówem, który twierdzi że „zarówno matki, jak i ojcowie nie zawsze zdają sobie sprawę z rzeczywistych skutków, jakie pociąga za sobą ich obcowanie z dzieckiem.
Nie zawsze postępowanie wychowawcze jest racjonalne, podporządkowane jakimś ideałem wychowania, opartych na pedagogicznej refleksji i wiedzy o współzależności pewnych zjawisk.
Funkcja wychowawcza zostaje spełniona wówczas, gdy rodzice ze względu na oczekiwane skutki przystosowania i socjalizacji, oddziaływują na dzieci w sposób świadomy, celowy, aby uzyskać przewidziane rezultaty”.

[C. Czapów Rodzina a wychowanie. Warszawa 1968 Nasza Księgarnia s. 21]

1
comments

Lip 21

Pozycja dziecka we współczesnej rodzinie

Pozycja dziecka we współczesnej rodzinie jest wyższa niż dawniej, rodzice pragną na ogół by ich dzieciom żyło się lepiej. Starają się zapewnić im odpowiednie warunki bytowe, pomoc w zdobyciu określonej pozycji społecznej. Czasem jednak zakres zainteresowania dzieckiem jest zbyt wąski. Ogranicza się on np. do stanu zdrowia dziecka, zaspokojenia jego potrzeb biologicznych. Bardzo często rodzice zapominają o tym, iż istnieje cały zespół czynników, kształtujących tą grupę społeczną. Przyjmując za H. Smarzyńskim są to:
– „prawidłowo funkcjonująca władza rodzicielska, oparta na autorytecie moralnym, wiedzy,
– więź zewnętrzna, którą jest własne mieszkanie,
– więź wewnętrzna, przejawiająca się w pozytywnej atmosferze oraz w poczuciu łączności wszystkich członków rodziny,
– wspólne działanie członków wspólnoty rodzinnej dla jej dobra.”
Jeżeli powyższe czynniki prawidłowo funkcjonują, to taka grupa społeczna jest pełnowartościową cząstką społeczeństwa.
Najczęściej w takich sytuacjach występuje nieprawidłowa postawa władzy rodzicielskiej matek i ojców, a także zaniedbywanie przez nich spraw dotyczących dziecięcych postaw, nastrojów, potrzeb związanych z intelektualnym i społecznym rozwojem. Zakres zainteresowań rodziców może być też zbyt szeroki. Wówczas starają się oni wiedzieć o dziecku wszystko i w masie szczegółów gubią sprawy najistotniejsze, rzeczywiście decydujące o pomyślnym rozwoju.

[H. Smarzyński ?Wychowanie w rodzinie.? Wrocław 1978 Ossolineum s. 46]

0
comments

Lip 20

Oddziaływanie wychowawcze

Oddziaływanie wychowawcze zależy nie tylko od doboru odpowiednich metod opieki i od właściwych metod kierownictwa. Obejmuje ono nie tylko planowanie życia rodzinnego ale i jego organizowanie. C. Czapów wymienia następujące style kierowania rodziną: okazjonalne, autokratyczne i demokratyczne. Kierowanie zachowaniem dziecka musi opierać się o wszystkie, wyżej wymienione, gdyż stosowanie tylko jednej z jego form nie przyniesie pożądanych efektów. Niejednokrotnie zewnętrzna i arbitralna kontrola jest konieczna. Nie należy jej jednak stosować szablonowo i zawsze, w kierowaniu dzieckiem potrzebne jest twórcze i odpowiednie do okoliczności stosowanie pewnych elementów wchodzących w skład wszystkich stylów kierowania. Chodzi przy tym o to, by wraz z rozwojem dziecka i dopóki nie jest jeszcze osobą dorosłą w coraz większej mierze stosować demokratyzm. Kierowanie stylem (wychowania) zachowania się młodego pokolenia musi być elastyczne i konsekwentne, szczególnie w odniesieniu do dziecka małego, kiedy to kształtuje się model wzajemnych kontaktów. Jest to możliwe dzięki skutecznemu dopływowi informacji o dziecku i skutecznym ich przekazywaniu. Rodzice jednak dość często nie uświadamiają sobie potrzeby rozsądnego organizowania i kierowania procesem wychowawczym. Niejednokrotnie podejmowane przez nich działania przybierają charakter okazjonalny i żywiołowy. Stąd też nieracjonalny i niewłaściwy charakter wychowania wywołuje niekorzystne efekty, przejawiające się w szkodach i ujemnych skutkach wychowawczych.

[C. Czapów Rodzina a wychowanie. Warszawa 1968 Nasza Księgarnia s. 145-146]

1
comments