Archiwum za Kwiecień, 2012

Kwi 30

Wychowanie

Z analizy genezy wychowania w społeczeństwie ludzkim wynika, że rodzina stanowiła pierwsze środowisko wychowawcze i ten proces trwa po dzień dzisiejszy. W aspekcie jednostkowym rodzina jako ważna instytucja w systemie wychowawczym spełnia wiele funkcji, ale najważniejsze według M. Ziemskiej to:
– prokreacyjna, czyli dostarczanie nowych członków dla własnej grupy i dla całego społeczeństwa. Jest to jej wkład na rzecz makrostruktury,
– produkcyjna, czyli dostarczanie społeczeństwu pracowników i wzmaganie ich sił wytwórczych i twórczych,
– usługowo-opiekuńcza, bo dostarcza opieki tym członkom, którzy nie są w pełni samodzielni oraz zapewnia wszystkie codzienne usługi (wyżywienie, czystość mieszkania, odzieży itp.). Czynności opiekuńczo-wychowawcze mają na celu pielęgnację i ukierunkowanie rozwoju społecznego dziecka, wdrożenie go w dziedzictwo kulturowe społeczeństwa, zaspokojenie potrzeb emocjonalnych oraz troskę o prawidłowy rozwój fizyczny. Należy tutaj także troska o bezpieczeństwo dzieci, kontrolowanie ich postępowania, zapewnienie możliwości kształcenia się i zdobywania zawodu,
– socjalizująca – rodzina wprowadza w społeczeństwo nowych obywateli przekazując im język, podstawowe normy zachowania, wartościowe postawy społeczne i uczuciowe, zwyczaje, wartości moralne i kulturalne, obowiązujące w danym społeczeństwie. Funkcja, o której mowa przejawia się nie tylko w stosunku do dziecka, które dzięki życiu w rodzinie wzrasta w społeczeństwo, ale i współmałżonków, gdyż proces dostosowania się ich do roli rodziców jest także procesem socjalizującym. E. Tomska podkreśla, iż dziecko przychodzące na świat otwiera przed rodzicami nowe obszary doznań. Niemal z dnia na dzień dzięki ich staraniom, przekształca się z małej, bezbronnej istoty w rozwijającego się człowieka. Rodzice uczą dziecko, jak żyć, jak ma się zachowywać w różnych sytuacjach, aby uzyskać aprobatę otoczenia. Uczenie dziecka odpowiednich zachowań, norm, zakazów i nakazów uznawanych w danym społeczeństwie, przystosowuje dziecko do społeczności, w której żyje. Rodzina jest pierwszym i podstawowym środowiskiem, które bierze udział w procesie socjalizacji, a jej wpływ pozostawia ślad na całe życie,
– psychohigieniczna, emocjonalna, stabilizująca lub funkcja ekspresji uczuć – zapewnia członkom rodziny poczucie stabilizacji, bezpieczeństwa, równowagę emocjonalną, warunki dla rozwoju osobowości.

[M. Ziemska „Z socjologicznych zagadnień rodziny współczesnej.” Rodzina i dziecko. Red. M. Zielińska i inni Warszawa 1980 PWN s. 234-235]
[E. Tomska „Podstawowe funkcje rodziny.” Rodzina i szkoła. 1984 Nr 9]

0
comments

Kwi 25

Uniwersalne zadania rodziny

Istnienie rodziny polega na wypełnianiu tych uniwersalnych zadań, których skutki J. Szczepański ujmuje następująco:
– „rodzina utrzymuje ciągłość biologiczną społeczeństwa,
– przekazuje dziedzictwo kulturowe, utrzymuje ciągłość kulturalną społeczeństwa, uczy norm życia zbiorowego,
– nadaje pozycję społeczną swym dzieciom,
– zapewnia jednostkom zaspokojenie potrzeb emocjonalnych, utrzymanie równowagi psychicznej, zapobiega dezintegracji osobowości,
– sprawuje kontrolę społeczną nad postępowaniem członków rodziny, zwłaszcza młodego pokolenia.”

[J. Szczepański ?Elementarne pojęcia socjologii.? Warszawa 1972, PWN, s. 303]

0
comments

Kwi 23

Proces socjalizacji

Właśnie w tej najbliższej człowiekowi grupie społecznej dokonuje się jeden z bardzo ważnych procesów, a mianowicie proces socjalizacji najmłodszego pokolenia, dzięki któremu małe dziecko staje się człowiekiem dorosłym, osobą przygotowaną do uczestnictwa
w społeczeństwie. Przy szerokim rozumieniu socjalizacji Z. Tyszka określa nią „całokształt wpływów jakimi dziecko podlega i to zarówno wychowujących i kształtujących, jak i niezamierzonych oddziaływań poprzez osoby, z którymi przebywa oraz poprzez sytuacje w jakich uczestniczy. Ma to istotny wpływ na rozwój osobowości, kształcenie i stawanie się członkiem określonej społeczności, a także przygotowanie do pełnienia ról społecznych”.

[Z. Tyszka „Rodzina jako przedmiot badań nauk społecznych ze szczególnym uwzględnieniem socjologii rodziny” Oświata i Wychowanie 1987 Nr 38 s. 7-8]

0
comments

Kwi 20

Trudności wychowawcze

Trudności wychowawcze są echem współczesności. Mimo ich występowania ta najmniejsza komórka społeczna posiada nadal dominującą rolę wychowawczą i jest fundamentem rozwoju społecznego, choć tradycyjne rozwiązania problemów wychowawczych musiały ulec zmianie. Praca zawodowa matek i ojców powoduje, iż poświęcają oni dzieciom obecnie mniej czasu niż dawniej. Aby ten okrojony czas wykorzystać właściwie dla celów wychowawczych, inaczej musi przebiegać całe życie domowe. Stosunki między rodzicami i dziećmi, jak twierdzi A. Olszewska coraz częściej zaczynają układać się na płaszczyźnie przyjaźni i porozumienia, niż na płaszczyźnie ślepego posłuszeństwa, charakterystycznego dla dawnej rodziny patriarchalnej, o nieograniczonej władzy ojca. Obowiązki w rodzinie są coraz częściej wspólnie ustalane, bez podziału na kobiece i męskie. Właściwe organizowanie wolnego czasu we własnym gronie jest ważną funkcją kulturalno-towarzyską, która sprzyja wzmocnieniu więzi uczuciowej we współczesnej rodzinie.

[A. Olszewska-Ładyka. „Rodzina” Warszawa 1964. Iskry, s. 6-10]

0
comments

Kwi 18

Współczesna rodzina polska

Rodzina współczesna jest instytucją społeczno-wychowawczą, ulegając ewolucji nie zawsze nadąża za dokonującymi się przemianami społeczno-gospodarczymi. Jaka więc jest współczesna rodzina polska? Z Tyszko określa ja jako:
– znacznie oddaloną od wzorów klasycznej rodziny instytucyjno-patriarchalnej,
– z uaktywnioną zawodowo żoną i zarazem matką,
– z wewnętrznymi napięciami wywołanymi podwójnymi rolami kobiet,
– akceptują wzory i modle ograniczające dzietność,
– rozpowszechniającą się coraz bardziej w formie rodziny małej, dwupokoleniowej,
– posiadającą istotne związki z pozafamilijnymi strukturami społecznymi,
– ceniącą materialne podstawy swego życia, przy jednoczesnym znacznym zaawansowaniu wewnętrznych więzi emocjonalnych, oraz wzroście interakcji osobowości współmałżonków, a także rodziców i dzieci. Znacznie wzrosło znaczenie emocjonalno-ekspresywnej funkcji rodziny,
– o zaznaczającym się procesie indywidualizacji swych członków,
– o rozbudowanej funkcji socjalizacyjno-wychowawczej w skomplikowanych warunkach społecznych.

[Z. Tyszka „Rodzina współczesna (ujęcie modelowe) a współczesne rodziny polskie”. Oświata i Wychowanie. 1987 Nr 38 s. 12]

0
comments

Kwi 16

Cechy rodziny współczesnej

Z. Tyszka nawiązując do badań i poglądów socjologów określa cechy przeobrażonej rodziny współczesnej i kierunek jej przemian biorąc pod uwagę wszystkie jej aspekty.
Kierunki przemian rodziny współczesnej można scharakteryzować następująco:
– od wielopokoleniowej do dwupokoleniowej
– od biologicznie zdeterminowanej do planowanej
– od produkcyjnej do nieprodukcyjnej
– od zinstytucjonalizowanej do podporządkowanej treściom humanistycznym
– od „otwartej”, mniej kryjącej się ze swymi prywatnymi sprawami do „zamkniętej”
Przyjmuje się pogląd, iż rodzina jest interpersonalnym systemem stosunków wewnątrzgrupowych lub systemem społecznym, czy też pewnym rodzajem instytucji społecznej.

[Z. Tyszka „Rodzina, współczesna (ujęcie modelowe) a współczesne rodziny polskie”. Oświata i Wychowanie 1987 Nr 38 s. 5 i 10-12]

0
comments

Kwi 11

Rodzina

Ta podstawowa grupa wychowawcza, jest instytucją ogólnoludzką, spotykanych we współczesnych epokach i kulturach, przy czym jest zarazem kategorią historyczną zmieniającą się z upływem czasu. Zmian tych nie należy uważać za spontaniczne. Siłą napędową ich są procesy ekonomiczno-społeczne i kulturowe zachodzące w ramach całego społeczeństwa.

0
comments

Kwi 07

Formy życia rodzinnego

Szeroko rozumiana rodzina współczesna występuje w różnorodnych formach. Ze względu na liczbę współżyjących ze sobą pokoleń wyróżnia się rodzinę podstawową, zwaną też dwupokoleniową oraz dużą, nazwaną wielką lub familią. Samodzielna, oddzielnie mieszkająca rodzina podstawowa jest najbardziej rozpowszechnioną formą współżycia społecznego. Jej podstawowy rdzeń stanowi małżeństwo, jego bowiem zaistnienia leży u podstaw rozwoju tej instytucji. Stanowi ona integralną część składową każdego społeczeństwa ? jego najmniejszą, a zarazem podstawową komórkę. Z. Tyszka podkreśla, że ?rodzina spełnia niezwykle istotne funkcje zarówno w stosunku do społeczeństwa, jak i w odniesieniu do jednostek ludzkich czerpiących z życia rodzinnego liczne satysfakcje. Można więc określić ją jako element czynny, współtworzący całą zbiorowość społeczną. (Z. Tyszka ? ?Małżeństwo ? rodzina ? społeczeństwo?. Oświata i Wychowanie. 1987 Nr 38 s. 4-5)

0
comments