Archiwum za Kwiecień, 2012

Kwi 30

Wychowanie

Z analizy genezy wychowania w społeczeństwie ludzkim wynika, że rodzina stanowiła pierwsze środowisko wychowawcze i ten proces trwa po dzień dzisiejszy. W aspekcie jednostkowym rodzina jako ważna instytucja w systemie wychowawczym spełnia wiele funkcji, ale najważniejsze według M. Ziemskiej to:
– prokreacyjna, czyli dostarczanie nowych członków dla własnej grupy i dla całego społeczeństwa. Jest to jej wkład na rzecz makrostruktury,
– produkcyjna, czyli dostarczanie społeczeństwu pracowników i wzmaganie ich sił wytwórczych i twórczych,
– usługowo-opiekuńcza, bo dostarcza opieki tym członkom, którzy nie są w pełni samodzielni oraz zapewnia wszystkie codzienne usługi (wyżywienie, czystość mieszkania, odzieży itp.). Czynności opiekuńczo-wychowawcze mają na celu pielęgnację i ukierunkowanie rozwoju społecznego dziecka, wdrożenie go w dziedzictwo kulturowe społeczeństwa, zaspokojenie potrzeb emocjonalnych oraz troskę o prawidłowy rozwój fizyczny. Należy tutaj także troska o bezpieczeństwo dzieci, kontrolowanie ich postępowania, zapewnienie możliwości kształcenia się i zdobywania zawodu,
– socjalizująca – rodzina wprowadza w społeczeństwo nowych obywateli przekazując im język, podstawowe normy zachowania, wartościowe postawy społeczne i uczuciowe, zwyczaje, wartości moralne i kulturalne, obowiązujące w danym społeczeństwie. Funkcja, o której mowa przejawia się nie tylko w stosunku do dziecka, które dzięki życiu w rodzinie wzrasta w społeczeństwo, ale i współmałżonków, gdyż proces dostosowania się ich do roli rodziców jest także procesem socjalizującym. E. Tomska podkreśla, iż dziecko przychodzące na świat otwiera przed rodzicami nowe obszary doznań. Niemal z dnia na dzień dzięki ich staraniom, przekształca się z małej, bezbronnej istoty w rozwijającego się człowieka. Rodzice uczą dziecko, jak żyć, jak ma się zachowywać w różnych sytuacjach, aby uzyskać aprobatę otoczenia. Uczenie dziecka odpowiednich zachowań, norm, zakazów i nakazów uznawanych w danym społeczeństwie, przystosowuje dziecko do społeczności, w której żyje. Rodzina jest pierwszym i podstawowym środowiskiem, które bierze udział w procesie socjalizacji, a jej wpływ pozostawia ślad na całe życie,
– psychohigieniczna, emocjonalna, stabilizująca lub funkcja ekspresji uczuć – zapewnia członkom rodziny poczucie stabilizacji, bezpieczeństwa, równowagę emocjonalną, warunki dla rozwoju osobowości.

[M. Ziemska „Z socjologicznych zagadnień rodziny współczesnej.” Rodzina i dziecko. Red. M. Zielińska i inni Warszawa 1980 PWN s. 234-235]
[E. Tomska „Podstawowe funkcje rodziny.” Rodzina i szkoła. 1984 Nr 9]

0
comments

Kwi 25

Uniwersalne zadania rodziny

Istnienie rodziny polega na wypełnianiu tych uniwersalnych zadań, których skutki J. Szczepański ujmuje następująco:
– „rodzina utrzymuje ciągłość biologiczną społeczeństwa,
– przekazuje dziedzictwo kulturowe, utrzymuje ciągłość kulturalną społeczeństwa, uczy norm życia zbiorowego,
– nadaje pozycję społeczną swym dzieciom,
– zapewnia jednostkom zaspokojenie potrzeb emocjonalnych, utrzymanie równowagi psychicznej, zapobiega dezintegracji osobowości,
– sprawuje kontrolę społeczną nad postępowaniem członków rodziny, zwłaszcza młodego pokolenia.”

[J. Szczepański ?Elementarne pojęcia socjologii.? Warszawa 1972, PWN, s. 303]

0
comments

Kwi 23

Proces socjalizacji

Właśnie w tej najbliższej człowiekowi grupie społecznej dokonuje się jeden z bardzo ważnych procesów, a mianowicie proces socjalizacji najmłodszego pokolenia, dzięki któremu małe dziecko staje się człowiekiem dorosłym, osobą przygotowaną do uczestnictwa
w społeczeństwie. Przy szerokim rozumieniu socjalizacji Z. Tyszka określa nią „całokształt wpływów jakimi dziecko podlega i to zarówno wychowujących i kształtujących, jak i niezamierzonych oddziaływań poprzez osoby, z którymi przebywa oraz poprzez sytuacje w jakich uczestniczy. Ma to istotny wpływ na rozwój osobowości, kształcenie i stawanie się członkiem określonej społeczności, a także przygotowanie do pełnienia ról społecznych”.

[Z. Tyszka „Rodzina jako przedmiot badań nauk społecznych ze szczególnym uwzględnieniem socjologii rodziny” Oświata i Wychowanie 1987 Nr 38 s. 7-8]

0
comments

Kwi 20

Trudności wychowawcze

Trudności wychowawcze są echem współczesności. Mimo ich występowania ta najmniejsza komórka społeczna posiada nadal dominującą rolę wychowawczą i jest fundamentem rozwoju społecznego, choć tradycyjne rozwiązania problemów wychowawczych musiały ulec zmianie. Praca zawodowa matek i ojców powoduje, iż poświęcają oni dzieciom obecnie mniej czasu niż dawniej. Aby ten okrojony czas wykorzystać właściwie dla celów wychowawczych, inaczej musi przebiegać całe życie domowe. Stosunki między rodzicami i dziećmi, jak twierdzi A. Olszewska coraz częściej zaczynają układać się na płaszczyźnie przyjaźni i porozumienia, niż na płaszczyźnie ślepego posłuszeństwa, charakterystycznego dla dawnej rodziny patriarchalnej, o nieograniczonej władzy ojca. Obowiązki w rodzinie są coraz częściej wspólnie ustalane, bez podziału na kobiece i męskie. Właściwe organizowanie wolnego czasu we własnym gronie jest ważną funkcją kulturalno-towarzyską, która sprzyja wzmocnieniu więzi uczuciowej we współczesnej rodzinie.

[A. Olszewska-Ładyka. „Rodzina” Warszawa 1964. Iskry, s. 6-10]

0
comments

Kwi 18

Współczesna rodzina polska

Rodzina współczesna jest instytucją społeczno-wychowawczą, ulegając ewolucji nie zawsze nadąża za dokonującymi się przemianami społeczno-gospodarczymi. Jaka więc jest współczesna rodzina polska? Z Tyszko określa ja jako:
– znacznie oddaloną od wzorów klasycznej rodziny instytucyjno-patriarchalnej,
– z uaktywnioną zawodowo żoną i zarazem matką,
– z wewnętrznymi napięciami wywołanymi podwójnymi rolami kobiet,
– akceptują wzory i modle ograniczające dzietność,
– rozpowszechniającą się coraz bardziej w formie rodziny małej, dwupokoleniowej,
– posiadającą istotne związki z pozafamilijnymi strukturami społecznymi,
– ceniącą materialne podstawy swego życia, przy jednoczesnym znacznym zaawansowaniu wewnętrznych więzi emocjonalnych, oraz wzroście interakcji osobowości współmałżonków, a także rodziców i dzieci. Znacznie wzrosło znaczenie emocjonalno-ekspresywnej funkcji rodziny,
– o zaznaczającym się procesie indywidualizacji swych członków,
– o rozbudowanej funkcji socjalizacyjno-wychowawczej w skomplikowanych warunkach społecznych.

[Z. Tyszka „Rodzina współczesna (ujęcie modelowe) a współczesne rodziny polskie”. Oświata i Wychowanie. 1987 Nr 38 s. 12]

0
comments

Kwi 16

Cechy rodziny współczesnej

Z. Tyszka nawiązując do badań i poglądów socjologów określa cechy przeobrażonej rodziny współczesnej i kierunek jej przemian biorąc pod uwagę wszystkie jej aspekty.
Kierunki przemian rodziny współczesnej można scharakteryzować następująco:
– od wielopokoleniowej do dwupokoleniowej
– od biologicznie zdeterminowanej do planowanej
– od produkcyjnej do nieprodukcyjnej
– od zinstytucjonalizowanej do podporządkowanej treściom humanistycznym
– od „otwartej”, mniej kryjącej się ze swymi prywatnymi sprawami do „zamkniętej”
Przyjmuje się pogląd, iż rodzina jest interpersonalnym systemem stosunków wewnątrzgrupowych lub systemem społecznym, czy też pewnym rodzajem instytucji społecznej.

[Z. Tyszka „Rodzina, współczesna (ujęcie modelowe) a współczesne rodziny polskie”. Oświata i Wychowanie 1987 Nr 38 s. 5 i 10-12]

0
comments

Kwi 11

Rodzina

Ta podstawowa grupa wychowawcza, jest instytucją ogólnoludzką, spotykanych we współczesnych epokach i kulturach, przy czym jest zarazem kategorią historyczną zmieniającą się z upływem czasu. Zmian tych nie należy uważać za spontaniczne. Siłą napędową ich są procesy ekonomiczno-społeczne i kulturowe zachodzące w ramach całego społeczeństwa.

0
comments